લોકસભામાં મોટો ઉલટફેર: મહિલા આરક્ષણ બિલ પરાજિત, મોદી સરકારને મોટો ઝટકો

ભારતીય સંસદીય ઈતિહાસમાં આજે એક અણધારી ઘટના બની છે. છેલ્લા એક દાયકાથી જેની રાહ જોવાતી હતી તે મહિલા આરક્ષણ (સીમાંકન સાથે જોડાયેલું 131મું બંધારણીય સુધારો વિધેયક) લોકસભામાં પૂરતી બહુમતી ન મળવાને કારણે પસાર થઈ શક્યું નથી.

આ પણ વાંચો…

BCCIએ રાજસ્થાન રોયલ્સના મેનેજર સામે લીધા કડક પગલાં, ‘ફોન કાંડ’ બદલ ફટકારી સજા

શું હતી આજની સ્થિતિ? (આંકડાકીય વિગત)

આજે લોકસભામાં આ બિલ પર મતદાન કરવામાં આવ્યું હતું. બંધારણીય સુધારા માટે 2/3 (બે-તૃતિયાંશ) બહુમતી હોવી અનિવાર્ય છે.

• કુલ હાજર સભ્યો: 528

• જરૂરી મતો: 352 (પસાર થવા માટે)

• તરફેણમાં મળેલા મતો: 298

• વિરોધમાં પડેલા મતો: 230 પરિણામ: બિલ જરૂરી આંકડાથી 54 મતો દૂર રહી ગયું અને લોકસભામાં તે ‘ફેઈલ’ જાહેર થયું.

વિવાદનું મુખ્ય કારણ: ‘સીમાંકન‘

સરકારે આ બિલમાં શરત રાખી હતી કે મહિલા આરક્ષણ સીમાંકન (Delimitation) પછી જ લાગુ થશે. વિપક્ષી દળોએ આ મુદ્દે ભારે હોબાળો કર્યો હતો. વિપક્ષની દલીલ હતી કે:

1. સીમાંકનને કારણે દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટી શકે છે.

2. સરકાર આ બિલને સીધું જ કેમ લાગુ નથી કરતી?

3. આ બિલ માત્ર ૨૦૨૯ની ચૂંટણી જીતવાનું એક સાધન છે.

સરકારનો બચાવ

ગૃહમંત્રીએ વિશ્વાસ અપાવ્યો હતો કે સીમાંકન એ એક બંધારણીય પ્રક્રિયા છે અને તેનાથી કોઈ રાજ્યને નુકસાન નહીં થાય, પરંતુ વિપક્ષી એકતા અને સભ્યોની ગેરહાજરીને કારણે સરકાર આ આંકડો સ્પર્શી શકી નહીં.

હવે શું થશે?

બિલ પરાજિત થતા હવે આગામી 2029ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મહિલાઓને ૩૩% અનામત મળવાની આશા પર હાલ પૂરતું પાણી ફરી વળ્યું છે. સરકારે હવે આ બિલને ફરીથી રજૂ કરવા માટે નવા સત્રની રાહ જોવી પડશે અથવા કોઈ નવો રસ્તો કાઢવો પડશે.

મોદી સરકારના 12 વર્ષના કાર્યકાળમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે કે કોઈ મહત્વનું બંધારણીય વિધેયક લોકસભામાં પડી ગયું હોય.