નવી દિલ્હી: અલ નીનોની અસર હેઠળ દેશભરમાં નૈઋત્ય ચોમાસું હજુ પણ નબળું અને અનિયમિત રહ્યું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગે આગામી ત્રણથી પાંચ દિવસમાં ચોમાસાની ગતિવિધિ તેજ બનવાની આગાહી કરી છે, પરંતુ અત્યાર સુધી નોંધાયેલી 43 ટકા વરસાદની ખાધને કારણે કૃષિ, જળસંગ્રહ અને પીવાના પાણી અંગેની ચિંતા યથાવત છે.
હવામાન વિભાગના લેટેસ્ટ બુલેટિન મુજબ આગામી દિવસોમાં ચોમાસું મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, ઝારખંડ અને છત્તીસગઢના બાકીના વિસ્તારોમાં આગળ વધશે. ત્યારબાદ ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ તેમજ દક્ષિણ-પૂર્વ રાજસ્થાનમાં પણ ચોમાસું સક્રિય થવાની શક્યતા છે. પૂર્વોત્તર ભારત, પશ્ચિમ બંગાળ અને સિક્કિમમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદની આગાહી સાથે પૂર અને ભૂસ્ખલનની ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે.
હવામાન વિભાગના વૈજ્ઞાનિક અખિલ શ્રીવાસ્તવના જણાવ્યા અનુસાર, 1થી 28 જૂન દરમિયાન દેશમાં માત્ર 85.2 મીમી વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે સામાન્ય સરેરાશ 149.8 મીમી છે. એટલે કે દેશભરમાં સરેરાશ 43 ટકા વરસાદની ખાધ નોંધાઈ છે, જે વર્ષ 2009 પછી જૂન મહિનાની સૌથી મોટી અછત ગણાય છે.
પ્રાદેશિક સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો મધ્ય ભારતમાં સૌથી વધુ 56 ટકા, પૂર્વોત્તર ભારતમાં 43 ટકા, દક્ષિણ ભારતમાં 31 ટકા અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં 29 ટકા વરસાદની ખાધ નોંધાઈ છે. ગુજરાત સહિત પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારતના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદની અછતને કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે અલ નીનોની અસર અને ભેજયુક્ત પવનોની નબળી સ્થિતિને કારણે ચોમાસાની ગતિ આગામી દિવસોમાં પણ અનિયમિત રહી શકે છે. જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહમાં વરસાદી પ્રવૃત્તિમાં વધારો થવાની સંભાવના છે, પરંતુ તેનાથી સમગ્ર દેશની વરસાદી ખાધ તાત્કાલિક દૂર થશે તેવી શક્યતા ઓછી છે.
હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે કે જો જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન મજબૂત વરસાદી સિસ્ટમો સક્રિય નહીં બને તો કૃષિ ઉત્પાદન, જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો અને પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધિ પર વ્યાપક અસર પડી શકે છે. હાલમાં ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને આંધ્ર પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારો વરસાદની ગંભીર અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
