અમદાવાદ: સ્કૂલોમાં ફાયર સેફ્ટી અંગે જાગૃતિ લાવવી સમયની માંગ: “સેફ્ટી ટુડે, સિક્યોરિટી ટુમોરો”

શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા બાળકોની સુરક્ષા એ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને વહીવટી તંત્રની સૌથી મોટી જવાબદારી છે. આગ જેવી અચાનક આવી પડતી આપત્તિના સમયે ગભરાટ ફેલાયા વગર વિદ્યાર્થીઓ સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળી શકે તે માટે ફાયર સેફ્ટી અંગેની જાગૃતિ અને પ્રાયોગિક તાલીમ હવે અનિવાર્ય બની ગઈ છે. આ જ હેતુથી તાજેતરમાં વિવિધ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ફાયર વિભાગના સંયુક્ત ઉપક્રમે શાળાઓમાં વિશેષ ફાયર સેફ્ટી મોક ડ્રિલ, સેમિનાર અને જાગૃતિ કેમ્પોનું મોટા પાયે આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

આપત્તિ સમયે કેવી રીતે વર્તવું? ગાઈડલાઈન જાહેર:

ફાયર સેફ્ટી એક્સપર્ટ્સ અને સત્તાવાર પોસ્ટરો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ઇમરજન્સી સમયે લેવાના પગલાં વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી રહી છે. આપત્તિના સમયે વિદ્યાર્થીઓએ મુખ્યત્વે નીચેની બાબતોનું પાલન કરવાનું રહેશે:

એલાર્મની ઓળખ:

વિદ્યાર્થીઓ સૌથી પહેલા ફાયર એલાર્મનો અવાજ ઓળખતા શીખે અને તે સાંભળતા જ સચેત થઈ જાય.

શાંતિ જાળવવી:

આગ લાગવાની ઘટનામાં દોડધામ, ધક્કામુક્કી કે બૂમાબૂમ કર્યા વગર શાંતિપૂર્વક વર્ગખંડની બહાર નીકળવું.

લિફ્ટનો ઉપયોગ ટાળવો:

કટોકટીના સમયે કોઈપણ સંજોગોમાં લિફ્ટનો ઉપયોગ ન કરવો અને માત્ર સીડીઓ દ્વારા જ સુરક્ષિત એક્ઝિટ માર્ગ તરફ આગળ વધવું.

એસેમ્બલી પોઈન્ટ:

શાળાના ખુલ્લા મેદાનમાં નક્કી કરાયેલા ‘એસેમ્બલી પોઈન્ટ’ વિશે તમામ વિદ્યાર્થીઓ માહિતગાર હોવા જોઈએ, જેથી કટોકટીના સમયે બધા એકઠા થઈ શકે અને હાજરીની ચોક્કસ ગણતરી થઈ શકે.

શિક્ષકો અને સ્ટાફની ભૂમિકા મહત્વની:

નિષ્ણાતોના મતે માત્ર નિયમો કાગળ પર રાખવાના બદલે શિક્ષકો અને શાળાના બિન-શૈક્ષણિક સ્ટાફે નિયમિત અંતરે મોક ડ્રિલ યોજીને વિદ્યાર્થીઓને લાઈવ ડેમોન્સ્ટ્રેશન આપવું જોઈએ. આ પ્રકારની નિયમિત પ્રેક્ટિસ આપત્તિના સમયે મૂંઝવણ દૂર કરે છે અને સેંકડો માસૂમ જીવ બચાવવામાં નિર્ણાયક સાબિત થાય છે.

દુર્ઘટના રોકવા માટેના સાવચેતીના પગલાં:

શાળા પરિસરમાં આગ લાગવાના મુખ્ય કારણોને રોકવા માટે કેટલીક પાયાની બાબતો પર ખાસ ધ્યાન આપવા જણાવાયું છે. જેમાં વિદ્યાર્થીઓએ માચીસ, લાઈટર કે અન્ય જ્વલનશીલ પદાર્થો સાથે ન રમવું, વર્ગખંડો કે લેબોરેટરીમાં ઇલેક્ટ્રિક સોકેટ ઓવરલોડ ન કરવા તેમજ શાળામાં ફાયર એક્સટિંગ્વિશર (અગ્નિશામક સિલિન્ડર) કઈ જગ્યાએ રાખેલા છે તેની દરેકને ખબર હોવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, શાળા સંચાલકોએ સમયાંતરે બિલ્ડિંગના ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગ અને ફાયર સેફ્ટીના સાધનોનું કડક ઓડિટ કરાવવું જરૂરી છે.

વિશેષજ્ઞોના મતે ફાયર સેફ્ટી એ માત્ર વહીવટી નિયમ નથી, પરંતુ દરેક વિદ્યાર્થી, શિક્ષક અને વાલીની નૈતિક જવાબદારી છે. યોગ્ય જાગૃતિ, સમયસરની પૂર્વતૈયારી અને સુરક્ષાના કાયદાઓના ચુસ્ત પાલનથી જ મોટી હોનારતો અટકાવી શકાય છે. આજના સમયમાં “સેફ્ટી ટુડે, સિક્યોરિટી ટુમોરો” (આજે સુરક્ષા, આવતીકાલે સદ્દભાવ) નો સંદેશ સાર્થક કરવો અત્યંત જરૂરી બન્યો છે..