મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલુ થયેલો સંઘર્ષ આગામી 100 દિવસ સુધી બંધ થાય તેવા કોઈ સંકેતો નથી. ઈરાને ખાડીને નિશાન બનાવતાં ભારતનાં 37 ટેન્કરો ફસાયા છે. આ સંઘર્ષનો અસર હવે વૈશ્વિક તેલ બજાર પર પણ પડી રહ્યો છે. સાઉદી અરામકોની રિફાઈનરી પર પણ ઈરાનના હુમલાને કારણે નુક્સાન પહોંચ્યું
છેલ્લા એક સપ્તાહમાં ઓઈલના ભાવમાં 10 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. જેનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા , ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો સંઘર્ષ છે.
હોર્મુઝની ખાડીને કારણે વધી ચિંતા
દુનિયાનું લગભગ 20 ટકા કાચું તેલ સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝના રસ્તાથી પસાર થાય છે. ભારતની કુલ ક્રૂડ ઓઈલના આયાતનો 40 ટકા હિસ્સો આ જ રસ્તાથી આવે છે. ઈરાને ધમકી આપી છે કે આ ખાડીમાંથી પસાર થતા દેશોના ટેન્કરો પર તે ડ્રોન કે મિસાઈલ હુમલો કરશે. જેના પગલે આ રસ્તા પરથી પસાર થતા જહાજો પર આની અસર પડી છે. જોકે, લાંબા સમય સુધી આ રસ્તો બંધ થાય તેવી સંભાવના પણ ઓછી છે. અમેરિકાએ પોતાના જહાજોને દરિયાઈ સુરક્ષા આપવા માટે ઓર્ડર કર્યો છે. હવે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તેલની સપ્લાય કેટલા સમય અને કેટલી વધારે પ્રભાવિત થાય છે. એની પર આગામી સમયમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ફાયનલ થઈ શકે છે.
કેટલા વધી શકે છે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ
જેએમ ફાયનાન્સિયલના વિશ્લેષકો કહે છે કે જો તણાવ વધારે નથી વધતો તો ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 5થી 10 ડોલર વધી શકે છે. જો ઈરાનના ઓઈલના ડેપોને નુક્સાન થાય છે તે ભાવમાં 10થી 12 ડોલર પ્રતિ બેરલનો વધારો થઈ શકે છે. જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝમાં મોટી રૂકાવટ આવે છે તો તેલ 90 ડોલર પ્રતિ બેરલ ઉપર જઈ શકે છે. અને જો આખા મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ આગળ વધે છે તો ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી પણ વધારે જઈ શકે છે.
ઈતિહાસમાં ક્રૂડ ઓઈલમાં ક્યારે ક્યારે આવ્યો છે વધારો
ઈતિહાસ સાબિત કરે છે કે 1973-74માં યોમ કિપ્પુર યુદ્ધ અને અરબ તેલ પ્રતિબંધ સમયે ઓઈલના ભાવમાં સૌથી વધારે થયો હતો. આ સમયે 3 ડોલર પ્રતિ બેરલથી વધીને ભાવ 12 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હતો. જે લગભગ 300 ટકાનો વધારો હતો. બીજી તેજી 1978-90માં ઈરાનની ક્રાતિ સમયે થઈ હતી. જ્યારે તેલ 14 ડોલર વધીને લગભગ 39 ડોલર પ્રતિ બેરલે પહોંચી ગયું હતું. આ સિવાય ઈરાન -ઈરાક યુદ્ધ, ખાડી યુદ્ધ સમયે પણ કિંમતોમાં 40 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે
ભારત પર પડી શકે છે આર્થિક ફટકો
વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે જો તેલના ભાવ લાંબો સમય સુધી ઉંચા રહ્યાં તો મોંઘવારી પર અસર પડી શકે છે. જેના કારણે અર્થ વ્યવસ્થાને મોટો ફટકો પડી શકે છે. એમ કે ગ્લોબલના દાવા અનુસાર બ્રેટ કાચા તેલની કિંમતમાં 1 ડોલર પ્રતિ બેરલનો વધારો એ ડીઝલમાં 0.52 રૂપિયા પ્રતિ લિટર તો પેટ્રોલમાં લગભગ 0.55 રૂપિયા પ્રતિ લિટર ભાવ વધારી શકે છે.
જો તેલ પ્રતિ બેરલ $10 મોંઘુ થાય છે, તો ચાલુ ખાતાની ખાધ GDPના આશરે 0.5 ટકા વધી શકે છે. છૂટક ફુગાવો આશરે 0.35 ટકા અને જથ્થાબંધ ફુગાવો આશરે 1.30 ટકા વધી શકે છે. આમ આર્થિક વૃદ્ધિ પર અસર 0.15 થી 0.20 ટકા વચ્ચે રહેવાનો અંદાજ છે.
એમ કે ગ્લોબલના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી માધવી અરોરાના મતે, જો ભાવ પ્રતિ બેરલ $65 કરતાં $10 વધુ રહે છે, તો તેની અસર સરકાર, તેલ કંપનીઓ અને ગ્રાહકો વધારાના બોજને કેવી રીતે વહેંચે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
ક્રૂડ ઓઇલ $1 પણ મોંઘુ થાય તો આવી બનશે! પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ કેટલા વધશે? જાણી લો કેલ્ક્યુલેશન.. સુધારીને લખો હેડલાઇન સાથે
🚩 મિડલ ઈસ્ટમાં મહાયુદ્ધના એંધાણ: ક્રૂડ ઓઈલ $100ને પાર જશે? જાણો ભારત પર કેવી થશે અસર
મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ગભરાટ ફેલાયો છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષે હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) ને જોખમમાં મૂકી છે, જ્યાંથી ભારતની જરૂરિયાતનું 40% કાચું તેલ પસાર થાય છે. જો આ રસ્તો ખોરવાયો તો ભારતના આર્થિક સમીકરણો બદલાઈ શકે છે.
📊 ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને સંભવિત સ્થિતિ
નિષ્ણાતોના મતે સંઘર્ષની ગંભીરતા મુજબ ભાવમાં નીચે મુજબ વધારો થઈ શકે છે:
સ્થિતિ ભાવમાં સંભવિત વધારો (પ્રતિ બેરલ) અંદાજિત કિંમત
જો તણાવ યથાવત રહે તો $5 થી $10 નો વધારો –
ઈરાનના ઓઈલ ડેપો પર હુમલો થાય તો $10 થી $12 નો વધારો –
હોર્મુઝની ખાડીમાં મોટી રુકાવટ આવે તો – $90 થી ઉપર
આખા મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ ફેલાય તો – $100 થી ઉપર
⛽ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર કેવી અસર પડશે? (ગણિત સમજો)
એમ કે ગ્લોબલ (Emkay Global) ના વિશ્લેષણ મુજબ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નજીવો વધારો પણ તમારા ખિસ્સા પર સીધો બોજ નાખશે:
$1 પ્રતિ બેરલનો વધારો: ડીઝલમાં ₹0.52 અને પેટ્રોલમાં ₹0.55 પ્રતિ લિટરનો વધારો લાવી શકે છે.
$10 પ્રતિ બેરલનો વધારો: જો કાચું તેલ $10 મોંઘું થાય, તો તેની સીધી અસર દેશના અર્થતંત્ર પર આ રીતે પડશે:
ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD): GDP ના 0.5% વધી શકે.
જથ્થાબંધ ફુગાવો: આશરે 1.30% નો ઉછાળો.
છૂટક ફુગાવો: આશરે 0.35% નો વધારો.
આર્થિક વૃદ્ધિ (Growth): 0.15% થી 0.20% નો ઘટાડો થઈ શકે છે. ઈતિહાસ શું કહે છે?
તેલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવવો એ નવી વાત નથી. ભૂતકાળમાં પણ યુદ્ધોએ તેલના ભાવ આસમાને પહોંચાડ્યા છે:
1973-74 (યોમ કિપ્પુર યુદ્ધ): ભાવ $3 થી વધીને $12 થયા (300% વધારો).
1978-80 (ઈરાન ક્રાંતિ): ભાવ $14 થી વધીને $39 પર પહોંચ્યા હતા.
ઈરાન-ઈરાક અને ખાડી યુદ્ધ: કિંમતોમાં અંદાજે 40% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો.
મુખ્ય ચિંતા: ભારત માટે સૌથી મોટું જોખમ હોર્મુઝની ખાડી છે. જો ઈરાન આ રસ્તો બંધ કરે અથવા ડ્રોન હુમલા તેજ કરે, તો ભારત જ નહીં પણ સમગ્ર વિશ્વની સપ્લાય ચેઈન તૂટી શકે છે. હાલમાં ભારતના 37 ટેન્કરો આ વિસ્તારમાં ફસાયેલા હોવાના અહેવાલ ચિંતાજનક છે.
જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં $10 પ્રતિ બેરલનો વધારો થાય, તો તેની સીધી અને આડકતરી અસર સામાન્ય માણસના માસિક બજેટ પર કેવી રીતે પડશે, તેનો અંદાજિત ચાર્ટ નીચે મુજબ છે:
💸 સામાન્ય જનતાના બજેટ પર મોંઘવારીનો સંભવિત માર
જ્યારે કાચું તેલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ જ નહીં, પણ દરેક વસ્તુના ભાવ વધે છે કારણ કે ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થાય છે.
વસ્તુ / સેવા અંદાજિત ભાવ વધારો (%) અસરનું કારણ
પેટ્રોલ અને ડીઝલ 5% થી 7% સીધો ટેક્સ અને રિફાઈનરી ખર્ચમાં વધારો.
શાકભાજી અને ફળ 8% થી 10% ટ્રક ભાડામાં વધારો થવાથી ખેતરથી માર્કેટ સુધીનો ખર્ચ વધશે.
કરિયાણું (FMCG) 3% થી 5% પેકેજિંગ (પ્લાસ્ટિક) અને વિતરણ ખર્ચમાં વધારો.
રસોઈ ગેસ (LPG) અનિયમિત આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર મુજબ સબસિડી વગરના સિલિન્ડર મોંઘા થઈ શકે.
ઓટો રીક્ષા / ટેક્સી ભાડું 10% સુધી ઈંધણના ભાવ વધતા લોકલ ટ્રાન્સપોર્ટ યુનિયનો ભાડા વધારો માંગશે.
પ્લાસ્ટિક અને કેમિકલ 12% થી 15% ક્રૂડ ઓઈલ આ ઉદ્યોગો માટે મુખ્ય કાચો માલ છે.
📉 આર્થિક અસરનું સાદું ગણિત
જો કોઈ મધ્યમ વર્ગીય પરિવારનું માસિક બજેટ ₹30,000 હોય, તો તેલના ભાવ વધારાને કારણે તેમના ખર્ચમાં નીચે મુજબ ફેરફાર થઈ શકે છે:
સીધો ખર્ચ: બાઇક કે કારમાં પેટ્રોલ ભરાવવાનો ખર્ચ મહિનાના અંતે ₹400 થી ₹600 વધી શકે છે.
આડકતરો ખર્ચ: દૂધ, શાકભાજી અને કરિયાણામાં મોંઘવારીને કારણે વધારાના ₹800 થી ₹1,200 ખર્ચવા પડી શકે છે.
બચતમાં ઘટાડો: કુલ મળીને મહિનાના અંતે બચતમાંથી ₹1,500 થી ₹2,000 ઓછા થશે.
⚠️ મુખ્ય જોખમ: ‘ડોમિનો ઈફેક્ટ’
જ્યારે તેલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે રિઝર્વ બેંક (RBI) વ્યાજ દરો ઘટાડી શકતી નથી, જેના કારણે તમારી Home Loan કે Car Loan ના EMI પણ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહી શકે છે.
Post Views: 231











