નવી દિલ્હી: દેશના અનેક રાજ્યોમાં ચોમાસાએ વિરામ લીધો હોય તેવી સ્થિતિ વચ્ચે વરસાદને લઈને વધુ એક ચિંતાજનક આગાહી સામે આવી છે. યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ-રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ્સ (ECMWF) દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા અનુમાનમાં જુલાઈથી ચોમાસાના અંદાજને વધુ નબળો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને ગુજરાત સહિત સાત રાજ્યોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
એજન્સીના મલ્ટી-સિસ્ટમ ફોરકાસ્ટ મુજબ આગામી મહિનાઓમાં **અલ નીનો (El Niño)**ની અસર વધુ મજબૂત બની શકે છે. તેના કારણે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં વરસાદનું પ્રમાણ સામાન્ય કરતાં ઓછું રહેવાની શક્યતા છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ઓગસ્ટ, સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબર દરમિયાન પશ્ચિમ તથા મધ્ય ભારત સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રહી શકે છે. જૂન મહિનાની સરખામણીએ જુલાઈના હવામાન મોડલમાં વરસાદના અંદાજને વધુ ઘટાડવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ખેડૂતો, જળાશયો અને પાણીના સંચાલન અંગે ચિંતા વધી છે.
વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) અને અમેરિકાની NOAA અગાઉ પણ અલ નીનોના વર્ષોમાં ભારતમાં સરેરાશ કરતાં 10થી 12 ટકા ઓછો વરસાદ રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી ચૂકી છે. વર્તમાન અલ નીનો અગાઉના અંદાજ કરતાં વધુ મજબૂત બનતો હોવાનું પણ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે.
ECMWFના વિશ્લેષણ મુજબ આ વખતે ઇન્ડિયન ઓશન ડાયપોલ (IOD) પણ નબળો રહેવાની શક્યતા છે. સામાન્ય રીતે મજબૂત IOD અલ નીનોની અસરને ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે, પરંતુ હાલ તેની અસર ઓછી હોવાથી ચોમાસા પર વધુ નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર ઓગસ્ટથી ઓક્ટોબર દરમિયાન પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારતના વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની સંભાવના 40થી 60 ટકા સુધી છે. તેમાં ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન સૌથી વધુ જોખમ ધરાવતા રાજ્યો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
જોકે, હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે બે-ત્રણ મહિનાની લાંબા ગાળાની આગાહીમાં સંપૂર્ણ ચોકસાઈ હોતી નથી. આગામી સમયમાં હવામાન પરિબળોમાં ફેરફાર થાય અને ઇન્ડિયન ઓશન ડાયપોલ મજબૂત બને તો વરસાદની સ્થિતિમાં સુધારો થવાની શક્યતા પણ યથાવત છે.
