ભારતનો આર્થિક વિકાસ મજબૂત, પણ સુધારા અને ઇનોવેશન ચાલુ રાખવા જરૂરી: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ

કેન્દ્રીય નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સોમવારે જણાવ્યું હતું કે, ભારત આર્થિક મોરચે સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે, પરંતુ દેશની વિકાસયાત્રાને સહજ (ગેરંટીડ) માની લેવી યોગ્ય નથી. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, લાંબા ગાળાની અને ટકાઉ આર્થિક પ્રગતિ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સતત ઇનોવેશન (નવીનતા), સુધારા અને સંસ્થાગત મજબૂતીકરણ આવશ્યક છે.

‘માઇન્ડમાઇન સમિટ 2026’ને સંબોધિત કરતા નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, માત્ર આર્થિક વિકાસ જ પૂરતો નથી, પરંતુ તેની સાથે મજબૂત સંસ્થાઓ, અસરકારક નીતિઓ અને કાર્યક્ષમ સહાય પ્રણાલી પણ જરૂરી છે, જેથી વિકાસના લાભો સમાજના તમામ વર્ગો સુધી પહોંચે અને સર્વસમાવેશી વિકાસ સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા સંતોષજનક સ્થિતિમાં છે, પરંતુ આપણે આપણા પ્રદર્શનનું સતત મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ અને એવા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવી જોઈએ જ્યાં વધુ સુધારાની જરૂર છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, એક વિશાળ અને જટિલ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને સતત ગતિ આપવા માટે ક્ષમતાઓ મજબૂત કરવી, કાર્યક્ષમતા વધારવી અને વિકાસના લાભોને વધુને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવા જરૂરી છે.

“વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે, અને ભારતનું નીતિગત માળખું બદલાતા સંજોગો સામે મજબૂત તેમજ અનુકૂળ બંને હોવું જોઈએ. એવું માની લેવું ખોટું હશે કે પ્રગતિ આપમેળે ચાલુ રહેશે. આ માટે સતત પ્રયાસો, ઇનોવેશન અને સુધારાની જરૂર પડશે.” — નિર્મલા સીતારમણ, નાણામંત્રી

સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે, ઘણા ક્ષેત્રોએ અસાધારણ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. પરંતુ કેટલાક ક્ષેત્રોને હજુ પણ નીતિગત સહયોગ અને વિશેષ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. ખાસ કરીને જટિલ અને મધ્યવર્તી (ઇન્ટરમીડિયેટ) ઉત્પાદનો તેમજ સેવાઓ સાથે સંકળાયેલા ક્ષેત્રોમાં સુધારાની ઘણી અવકાશ છે.

તેમણે ઉમેર્યું કે, લાંબા સમયથી ચાલી આવતી પડકારોનો સામનો કેવી રીતે કરવો તેની નીતિનિર્માતાઓએ સતત સમીક્ષા કરવી જોઈએ. આ માટે માળખાકીય સુધારાઓ, બહેતર અમલીકરણ અને નવી નીતિગત વ્યૂહરચનાઓ પર ગંભીરતાથી કામ કરવું જરૂરી છે. આ મુદ્દાઓ પર વર્ષોથી ચર્ચા થઈ રહી છે. પરંતુ સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે ભવિષ્યમાં તેનો અસરકારક રીતે સામનો કેવી રીતે કરવો.

નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકાર ભવિષ્યના પડકારો માટે પોતાની સજ્જતા મજબૂત કરી રહી છે અને બદલાતા સંજોગો અનુસાર નીતિગત નિર્ણયોમાં જરૂરી ફેરફારો પણ કરી રહી છે. ભારતના લાંબા ગાળાના આર્થિક દ્રષ્ટિકોણને વધુ મજબૂત કરવા માટે સરકાર ઉભરતી પરિસ્થિતિઓ પર સતત નજર રાખી રહી છે. કોવિડ-19 મહામારીનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું કે, તેની કેટલીક અસરો હજુ પણ નીતિગત આયોજન અને અપેક્ષાઓ પર અસર કરી રહી છે, જોકે હાલમાં કોઈ મોટા અવરોધની આશંકા નથી.

અલ નીનો (El Niño) ની અસર અને ચોમાસા અંગે ચિંતા

નાણામંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, અલ નીનો અસરોને કારણે નબળા ચોમાસાની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર અગાઉથી તૈયારીઓ કરી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં અતિવૃષ્ટિ થવાની સંભાવના છે. આ બાબત સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ચિંતાનો વિષય રહી શકે છે. સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે અલ નીનોની અસરને કારણે ચોમાસું સામાન્ય કરતાં નબળું રહી શકે છે, તેથી સરકાર કૃષિ, ખાદ્ય પુરવઠો અને અર્થતંત્ર પર પડનારી સંભવિત અસરોને ઘટાડવા માટે જરૂરી વ્યૂહરચના અને તૈયારીઓ પર અત્યારથી જ કામ કરી રહી છે.