ભારત સરકાર દેશના શહેરી પરિવહનને એક નવો આયામ આપવા જઈ રહી છે. ટૂંક સમયમાં જ દેશના 18 પ્રમુખ શહેરોમાં ‘વોટર મેટ્રો’ (પાણી પર ચાલતી મેટ્રો) પરિવહન સેવા શરૂ થવા જઈ રહી છે. કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (Ministry of Ports, Shipping and Waterways) દ્વારા સત્તાવાર માહિતી આપવામાં આવી છે કે આ યોજના માટે ‘રાષ્ટ્રીય જળ મેટ્રો નીતિ’ (National Water Metro Policy) નો ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરી લેવામાં આવ્યો છે અને તેને મંજૂરી માટે આંતર-મંત્રીમંડળીય ચર્ચામાં મોકલાયો છે.
તબક્કાવાર આ શહેરોમાં શરૂ થશે સેવા:
ઇનલેન્ડ વોટરવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IWAI) દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ માટે હાથ ધરાયેલા અભ્યાસ મુજબ કુલ 18 શહેરોની પસંદગી પ્રક્રિયા હેઠળ છે, જેમાં પ્રથમ બે તબક્કા નીચે મુજબ રહેશે:
-
પ્રથમ તબક્કો (Phase 1): શ્રીનગર, પટના, વારાણસી, અયોધ્યા અને પ્રયાગરાજ. (ધાર્મિક અને પ્રવાસી સ્થળોને પ્રાધાન્ય)
-
બીજો તબક્કો (Phase 2): તેઝપુર અને દિબ્રુગઢ.
-
અન્ય વિસ્તારો: અત્યાર સુધીમાં 17 શહેરોના ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ તૈયાર થઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે લક્ષદ્વીપ માટેનો અભ્યાસ હાલ પ્રક્રિયા હેઠળ છે.
કોચી મોડલની સફળતા અને તેના ફાયદા
કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે આ યોજનાની ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠકમાં જણાવ્યું હતું કે, કેરળના કોચીમાં વોટર મેટ્રોના સફળ પ્રયોગ બાદ હવે દેશભરના નેવિગેબલ (નૌકાયન યોગ્ય) જળમાર્ગ ધરાવતા શહેરોમાં આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
પ્રોજેક્ટના મુખ્ય આર્થિક અને પર્યાવરણીય ફાયદા:
-
ઓછો ખર્ચ (Cost Effective): પરંપરાગત જમીન પરની મેટ્રોની સરખામણીએ વોટર મેટ્રો ખૂબ જ ઓછી મૂડીમાં તૈયાર થાય છે. કારણ કે આમાં કોઈ જમીન સંપાદન કે મોંઘા ટ્રેક બનાવવાની જરૂર નથી હોતી, માત્ર કુદરતી જળમાર્ગોનો ઉપયોગ થાય છે.
-
ઇકો-ફ્રેન્ડલી (Eco-friendly): આ પ્રોજેક્ટમાં સંપૂર્ણપણે ઇલેક્ટ્રિક અને હાઇબ્રિડ ફેરીઓ (બોટ) નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. જે પ્રદૂષણ મુક્ત અને પર્યાવરણને અનુકૂળ રહેશે.
-
ટ્રાફિક મુક્તિ: આ સેવા શહેરોની સડકો પર ટ્રાફિકનું ભારણ ઘટાડશે અને મુસાફરોને આરામદાયક, સમય બચાવનારી તેમજ મનોહર સફરનો અનુભવ આપશે.
