અમદાવાદ: હવામાન વિભાગે આ વર્ષે અલ નીનોની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને દેશમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા ચોમાસાની આગાહી કરી હતી. જોકે મહારાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી થઈ રહેલા ધોધમાર વરસાદે આ અંદાજને પડકાર્યો છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, હાલ અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં સક્રિય થયેલી શક્તિશાળી હવામાન પ્રણાલીઓ અલ નીનોની અસરને પાછળ ધકેલી રહી છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ ગુજરાતથી કર્ણાટકના દરિયાકાંઠા સુધી અરબી સમુદ્રમાં સક્રિય ઓફશોર ટ્રફ મોટી માત્રામાં ભેજયુક્ત પવનોને કોંકણ, મુંબઈ અને દક્ષિણ ગુજરાત તરફ ખેંચી રહી છે. આ કારણે આ વિસ્તારોમાં સતત ભારેથી અતિભારે વરસાદ વરસી રહ્યો છે.
બીજી તરફ, બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલું લો-પ્રેશર સિસ્ટમ પણ અત્યંત સક્રિય બન્યું છે. આ સિસ્ટમ મધ્ય ભારત તરફ આગળ વધતાં પશ્ચિમ ભારત સુધી ભારે ભેજ પહોંચાડી રહી છે. પરિણામે અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડી—બંને તરફથી ભેજ મળતાં વરસાદની તીવ્રતા અનેકગણી વધી ગઈ છે.
હવામાન વૈજ્ઞાનિકો આ પરિસ્થિતિને “ડબલ મોઈશ્ચર એટેક” તરીકે ઓળખાવે છે. બે અલગ-અલગ દિશામાંથી સતત ભેજ મળતાં વાદળો વધુ શક્તિશાળી બન્યા છે અને તેના કારણે મહારાષ્ટ્ર તથા દક્ષિણ ગુજરાતમાં સતત ધોધમાર વરસાદ નોંધાઈ રહ્યો છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે અલ નીનો ચોમાસાને નબળું પાડવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ હાલની સ્થાનિક હવામાન પ્રણાલીઓ એટલી મજબૂત છે કે તેણે અલ નીનોની અસરને મોટા પ્રમાણમાં દબાવી દીધી છે. તેથી જ આ વિસ્તારોમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઘણો વધુ થઈ રહ્યો છે.
જોકે, હવામાન નિષ્ણાતોએ આગાહી કરી છે કે ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન આ સ્થાનિક સિસ્ટમો ધીમે ધીમે નબળી પડી શકે છે. ત્યારબાદ અલ નીનોની અસર ફરી પ્રબળ બનવાની શક્યતા છે, જેના કારણે મોન્સૂન બ્રેક જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં મધ્ય ભારત અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના અનેક વિસ્તારોમાં લાંબા સમય સુધી વરસાદમાં વિરામ અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
