માલેગાંવ બોમ્બ બ્લાસ્ટના ચારેય આરોપીઓ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાંથી નિર્દોષ જાહેર કર્યા..આ અગાઉ, વિશેષ રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) અદાલતે 2008ના માલેગાંવ બ્લાસ્ટ કેસમાં તમામ સાત આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. આ સાત આરોપીઓમાં ભૂતપૂર્વ સાંસદ સાધ્વી પ્રજ્ઞા સિંહ ઠાકુર, મેજર (રિટાયર્ડ) રમેશ ઉપાધ્યાય, સુધાકર ચતુર્વેદી, અજય રાહિતકર, સુધાકર ધર દ્વિવેદી (જેઓ શંકરાચાર્ય તરીકે પણ ઓળખાય છે) અને સમીર કુલકર્ણી સામેલ હતા. અદાલતે પૂરતા પુરાવાના અભાવે ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA), આર્મ્સ એક્ટ અને ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) હેઠળના તમામ આરોપો હટાવી દીધા હતા.
આ પણ વાંચો…
43 વર્ષની ઉંમર અને 2 બાળકોની માતા: છતાં આ હસીના છે દુનિયાની સૌથી સુંદર એક્ટ્રેસ
માલેગાંવમાં ક્યારે થયો હતો ધડાકો?
આ ધડાકો 29 સપ્ટેમ્બર, 2008 ના રોજ થયો હતો. જ્યારે મહારાષ્ટ્રના નાસિક જિલ્લાના માલેગાંવમાં ભીક્કુ ચોક મસ્જિદ પાસે એક મોટરસાયકલમાં રાખેલો બોમ્બ ફાટ્યો હતો.આ બ્લાસ્ટ રમઝાનના પવિત્ર મહિના દરમિયાન અને હિન્દુ તહેવાર નવરાત્રિના થોડા સમય પહેલા થયો હતો. સાંપ્રદાયિક રીતે સંવેદનશીલ આ શહેરમાં બનેલી આ ઘટનામાં અનેક લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા અને 100 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા.
ટ્રાયલ દરમિયાન પ્રોસિક્યુશને (ફરિયાદ પક્ષ) કોર્ટમાં 323 સાક્ષીઓ રજૂ કર્યા હતા. જોકે, તેમાંથી 34 સાક્ષીઓ પોતાના નિવેદનથી ફરી ગયા હતા. જેના કારણે પ્રોસિક્યુશનનો કેસ ઘણો નબળો પડી ગયો હતો.
તપાસનો ઘટનાક્રમ
-
શરૂઆતી તપાસ: આ કેસની શરૂઆતી તપાસ મહારાષ્ટ્ર આતંકવાદ વિરોધી દસ્તા (ATS) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.જેમણે આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી અને ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી.
-
NIA ને સોંપણી: 2011 માં તપાસ NIA ને સોંપવામાં આવી હતી.
-
પૂરક ચાર્જશીટ: NIA એ 2016 માં એક પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી, જેમાં સખત આતંકવાદ વિરોધી કાયદાઓ હેઠળ અપૂરતા પુરાવાઓનો હવાલો આપીને સાધ્વી પ્રજ્ઞા સહિત અનેક આરોપીઓ સામેના આરોપો હટાવી દીધા હતા.
૧. હેમંત કરકરે અને ATS તપાસ
આ કેસની શરૂઆતી તપાસ મહારાષ્ટ્ર ATSના તત્કાલીન વડા હેમંત કરકરે કરી રહ્યા હતા. તેમણે જ પહેલીવાર આ કેસમાં સાધ્વી પ્રજ્ઞા અને લેફ્ટનન્ટ કર્નલ પ્રસાદ પુરોહિતની ધરપકડ કરી હતી. 26 નવેમ્બર 2008ના મુંબઈ આતંકી હુમલામાં કરકરે શહીદ થયા તે પહેલા તેમણે આ કેસમાં ઊંડી તપાસ કરી હતી.
૨. ‘હિન્દુ આતંકવાદ’ (Saffron Terror) શબ્દનો ઉદભવ
આ કેસ ભારતનો પહેલો એવો મોટો કેસ હતો જેમાં તપાસ એજન્સીઓએ દાવો કર્યો હતો કે વિસ્ફોટો પાછળ કથિત રીતે જમણેરી વિચારધારા ધરાવતા સંગઠનોનો હાથ છે. આ કેસ બાદ જ રાજકીય ગલિયારાઓમાં ‘ભગવા આતંકવાદ’ કે ‘હિન્દુ આતંકવાદ’ જેવા શબ્દો ચર્ચામાં આવ્યા હતા, જેણે વર્ષો સુધી દેશના રાજકારણને પ્રભાવિત કર્યું હતું.
૩. લેફ્ટનન્ટ કર્નલ પ્રસાદ પુરોહિતની ભૂમિકા
આ કેસમાં ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાં લેફ્ટનન્ટ કર્નલ પ્રસાદ પુરોહિત સૌથી ચર્ચિત નામ હતું. તેઓ ભારતીય સેનાના કાર્યરત અધિકારી હતા. તેમના પર આરોપ હતો કે તેમણે વિસ્ફોટ માટે RDX પૂરું પાડ્યું હતું અને ‘અભિનવ ભારત’ નામના સંગઠનની રચના કરી હતી. જોકે, તેમણે હંમેશા દાવો કર્યો હતો કે તેઓ સેનાના ‘ઈન્ટેલિજન્સ’ મિશન હેઠળ આ જૂથમાં ઘૂસ્યા હતા.
૪. મહારાષ્ટ્ર એટીએસ વિરુદ્ધ એનઆઈએ (ATS vs NIA)
આ કેસમાં બે તપાસ એજન્સીઓના તારણોમાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો હતો:
-
ATS મુજબ આ એક સુનિયોજિત કાવતરું હતું જેમાં તમામ સાત આરોપીઓ સામેલ હતા.
-
NIA જ્યારે 2011માં તપાસમાં આવી, ત્યારે તેમણે 2016માં કહ્યું કે, ATS દ્વારા કરાયેલી ઘણી તપાસમાં પુરાવાઓનો અભાવ છે. NIAએ સાધ્વી પ્રજ્ઞા પરથી MCOCA (મહારાષ્ટ્ર કંટ્રોલ ઓફ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ એક્ટ) હટાવી દીધો હતો.
