લોકસભા ચૂંટણી 2024ના પરિણામ સામે આવી ગયા છે. આ ચૂંટણીમાં ભાજપ તો દૂર જ રહી છે, પરંતુ એનડીએ 272નો આંકડો પાર કરવામાં સફળ રહી છે. આ ચૂંટણીમાં વિપક્ષી ભારત ગઠબંધનના ઘણા મોટા નેતાઓ એવા હતા જે પોતાની રાજકીય કુનેહથી ભાજપને ઘણી હદ સુધી જતા રોકવામાં સફળ રહ્યા છે.
અખિલેશ યાદવ ઉત્તર પ્રદેશની જનતાને સમજાવવામાં સફળ રહ્યા કે તેમનામાં રાજકીય કુનેહ તેમના પિતા મુલાયમ સિંહ યાદવથી કમ નથી. તેથી તેમણે અન્ય એક ‘છોકરા’ સાથે મળીને યુપીમાં મોદીની જુગલબંધી અટકાવી હતી. યુપીનો આ બીજો છોકરો રાહુલ ગાંધી હતો. જેમણે છેલ્લી બે લોકસભા ચૂંટણીઓની નિષ્ફળતા અને બે વર્ષ પહેલાં યોજાયેલી ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસનું કંગાળ પ્રદર્શન છતાં હિંમત ન હારી. સૌ પ્રથમ દક્ષિણથી દૂર ઉત્તર સુધી ભારત જોડો યાત્રા કાઢી હતી અને ત્યારબાદ ઉત્તર પૂર્વમાં મણિપુરથી મુંબઇ સુધીની ન્યાય યાત્રા પૂર્ણ કરી હતી. આ બંને ઉપરાંત મમતા બેનરજી, લાલુપ્રસાદ યાદવ, મલ્લિકાર્જુન ખડગે, પ્રિયંકા ગાંધી, સીતારામ યેચુરી, જયરામ રમેશ, ઉદ્ધવ ઠાકરે, શરદ પવાર અને પવન ખેરાએ શતરંજબોર્ડ એવું પાથર્યું હતું કે મોદીના અશ્વમેધ યજ્ઞનો ઘોડો લાખો પ્રયાસો બાદ પણ આગળ વધી શક્યો નહોતો.
ભાજપનો ‘ઉલ્લાસ’ બહાર નીકળી ગયો
અયોધ્યામાં રામમંદિરના પવિત્રીકરણ બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એનડીએ માટે ૪૦૦ અને ભાજપને ૩૭૦ના લક્ષ્યાંકને પાર કરવાની હાકલ કરી હતી. તેમનો આત્મવિશ્વાસ વિરોધ પક્ષોને હરાવવા માટે પૂરતો હતો. પરંતુ રાહુલ ગાંધીને તેમની મુલાકાતો દ્વારા વિશ્વાસ હતો કે તેઓ વડાપ્રધાનની ખુશામતમાંથી હવા કાઢી લેશે. 4 જૂનના રોજ પરિણામ આવવાની શરૂઆત થતા જ ભાજપની છાવણીમાં નિરાશા ફેલાવા લાગી. જો કે ભાજપને 240 સીટો મળી છે અને તેના ગઠબંધન (એનડીએ)ને સરકાર બનાવવા માટે પુરતી બહુમતી મળી છે. પરંતુ શું ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અગાઉની બે સરકારોની જેમ ચિંતા કર્યા વગર સરકાર ચલાવી શકશે? આ સવાલ સમગ્ર ભાજપ કુળમાં ઉઠી રહ્યો છે. જે રીતે તેઓએ નિર્ભયતાથી છેલ્લી બે લોકસભામાં પોતાના એજન્ડા પ્રમાણે ઠરાવો પસાર કરાવ્યા, તે રીતે તેઓ ભવિષ્યમાં મુશ્કેલીમાં મુકાશે.
‘છોકરાઓ’ એ ‘પુખ્ત વયના લોકો’ ને માર માર્યો
રાજકારણમાં રાહુલ ગાંધી અને અખિલેશ યાદવને લોકો બાળકો માનતા હતા, પરંતુ આ બે ‘છોકરાઓ’એ પોતાના દ્રઢ નિશ્ચય, જુસ્સો અને આત્મવિશ્વાસથી વિખરાયેલા વિપક્ષી કુળમાં પ્રાણ ફૂંક્યા હતા. સપાટી પર, દરેક જણ આ જુએ છે. પરંતુ તેમને આગળ રાખીને રાજકીય ‘ચાણક્ય’ પણ છેલ્લા દસ વર્ષથી પોતાના ‘હિન્દુત્વ’થી કંટાળેલા મોદી પર લગામ કસવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. એ વાતમાં શંકાને કોઈ સ્થાન નથી કે તેમણે પોતાના હિન્દુત્વના મંત્રનો ઉપયોગ ગુજરાતમાં રાજકારણમાં કર્યો હતો, જ્યારે તેઓ ત્યાં મુખ્યમંત્રી હતા. આ પ્રયોગ સફળ રહ્યો અને તેઓ સતત ત્રણ વખત ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી રહ્યા. તેમણે ભાજપની અંદર અને બહાર પોતાના તમામ વિરોધીઓને ધૂળ ચટાડી હતી. 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા જ્યારે ભાજપે તેમને પોતાના પોસ્ટર બોય બનાવ્યા તો આ હિંદુત્વના આધાર પર તેઓ સત્તા પર પહોંચ્યા.
