આગ લાગે ત્યારે કૂવો ખોદવાની નીતિ: દુર્ઘટનાઓ બાદ જ કેમ જાગે છે તંત્ર?

દિલ્હીના સત્ય નિકેતનમાં પીજી ઈમારત ધરાશાયી થવાની હોનારત બાદ ગુજરાતના અમદાવાદ જેવા એજ્યુકેશન હબમાં ધમધમતા પીજી (PG) કેન્દ્રોની સુરક્ષા અને માળખાકીય સલામતી અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. મોરબી, સુરત અને રાજકોટ ટીઆરપી ગેમ ઝોન જેવી દુર્ઘટનાઓ પછી પણ તંત્ર માત્ર ક્ષણિક કાર્યવાહી કરીને શાંત થઈ જતું હોવાનો આક્ષેપ કરાયો છે.

અહેવાલની મુખ્ય વિગતો

• અમદાવાદમાં પીજીની સ્થિતિ: એએમસી (AMC) ની ૨૦૨૫ની તપાસમાં અમદાવાદમાં ૪૦૧ પીજી/હોસ્ટેલ એકમો ઓળખાયા હતા, જેમાંથી ૩૮૫ ને નિયમભંગ બદલ નોટિસ અપાઈ હતી. રહેણાંક મકાનોનો વ્યાવસાયિક ઉપયોગ થતાં વીજ લોડ, ગેસ વપરાશ અને ફાયર સેફ્ટી પર જોખમ વધે છે.

• નિયમો અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો ભેદ: માત્ર કાગળ પર ફાયર NOC કે ફાયર એક્સ્ટિંગ્વિશર હોવું પૂરતું નથી. વાસ્તવિકતામાં ઈમરજન્સી એક્ઝિટ, ઈલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગનું ચેકિંગ અને બિલ્ડિંગની સ્ટ્રક્ચરલ સેફ્ટી અંગે સતત નિગરાનીનો અભાવ જોવા મળે છે.

• જરૂરી સુધારાત્મક પગલાં:

  • ડિજિટલ સેફ્ટી પ્રોફાઇલ: દરેક પીજીના પ્રવેશદ્વાર પર બિલ્ડિંગની ઉંમર, મંજૂર ક્ષમતા, ફાયર NOC અને ઈમરજન્સી નંબરનું ડિસ્પ્લે બોર્ડ હોવું જોઈએ.

  • વાર્ષિક ઓડિટ અને ડ્રિલ: વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી ૨ વખત વિદ્યાર્થીઓ માટે ઈમરજન્સી અને ફાયર ડ્રિલ યોજવી.

  • સોસાયટીની જવાબદારી: રહેણાંક સોસાયટીઓમાં ચાલતા પીજી માટે સોસાયટી NOC ને માત્ર ઔપચારિકતાના બદલે જવાબદારીપૂર્ણ બનાવવી.

• મુખ્ય નિષ્કર્ષ: તંત્ર માટે દુર્ઘટના બન્યા પછી દોડવા કરતાં દુર્ઘટના રોકવા માટે અગાઉથી કડક અમલીકરણ કરવું એ જ સાચું વહીવટ છે.