શું વિશ્વના નકશામાં ફેરફાર થશે? છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોશિયલ મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં એક ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે કે શું આલ્બર્ટા કેનેડાથી અલગ થઈને વિશ્વનો સૌથી નવો દેશ બનવા જઈ રહ્યો છે? ઇન્ટરનેટ પર વહેતા થયેલા કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આલ્બર્ટામાં આગામી 19 ઓક્ટોબરના રોજ કેનેડાથી અલગ થવા અંગે લોકમત (Referendum) યોજાશે. જો કે, સત્તાવાર રીતે આવી કોઈ લોકમતની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી…પરંતુ આલ્બર્ટાના સ્વાયત્તતાના મુદ્દાએ ચોક્કસપણે કેનેડાના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.
આલ્બર્ટામાં અલગ થવાની માગ કેમ ઉઠી રહી છે?
આલ્બર્ટા એ કેનેડાનો પશ્ચિમી પ્રાંત છે. જે આર્થિક રીતે અત્યંત સમૃદ્ધ છે. કેનેડાનો સૌથી મોટો તેલ અને કુદરતી ગેસનો ભંડાર આલ્બર્ટામાં આવેલો છે. અંદાજ મુજબ, અહીં આશરે 165 અબજ બેરલ તેલનો ભંડાર છે.
-
આર્થિક ભેદભાવનો આક્ષેપ: આલ્બર્ટાના સ્વાયત્તતાવાદીઓ અથવા અલગતાવાદીઓ (જેમને અવારનવાર ‘Wexit’ ચળવળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) નું કહેવું છે કે ફેડરલ સરકાર (ઓટ્ટાવા) દ્વારા તેમની ઉપેક્ષા કરવામાં આવે છે. આલ્બર્ટા કેનેડાની અર્થવ્યવસ્થામાં ટેક્સ સ્વરૂપે મોટો ફાળો આપે છે, પરંતુ તેના બદલામાં તેને પૂરતો હક કે સત્તા મળતી નથી.
-
શરૂઆત અને વર્તમાન સ્થિતિ: આ પ્રકારના વિરોધ પ્રદર્શનો 2018-19ના ગાળામાં વધુ ઉગ્ર બન્યા હતા. જાન્યુઆરી 2026ના ‘ઇપ્સોસ’ (Ipsos) પોલ અનુસાર, આલ્બર્ટાના અંદાજે 28 ટકા લોકો કેનેડાથી અલગ થવાના વિચારને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપે છે. આલ્બર્ટાના પ્રીમિયર (નેતા) ડેનિયલ સ્મિથ સતત ઓટ્ટાવાની કેન્દ્રીય નીતિઓ સામે અવાજ ઉઠાવતા રહ્યા છે અને આલ્બર્ટાની સ્વાયત્તતા માટે કાયદાકીય લડત લડી રહ્યા છે, જો કે તેમણે સત્તાવાર રીતે કેનેડાથી સંપૂર્ણ અલગ થવાની સાર્વભૌમ જાહેરાત કરી નથી.
નવો દેશ બનવાની પ્રક્રિયા શું છે?
યુનિવર્સિટી ઓફ આલ્બર્ટાના નિષ્ણાતો અને પ્રોફેસરોના મતે, શરૂઆતમાં આ લડાઈ માત્ર આર્થિક હિતો પૂરતી સીમિત હતી. પરંતુ જો ભવિષ્યમાં કોઈ પ્રાંત અલગ થવા તરફ આગળ વધે, તો તેની પ્રક્રિયા અત્યંત જટિલ હોય છે:
-
કાયદાકીય લોકમત: પ્રાંતમાં સત્તાવાર લોકમત યોજવો પડે, જેમાં બહુમતી લોકો “હા” પાડે.
-
બંધારણીય વાટાઘાટો: કેનેડાના બંધારણ હેઠળ સુધારા કરવા માટે ઓટ્ટાવા અને અન્ય પ્રાંતો સાથે સરહદ, દેવું અને સંસાધનોની વહેંચણી અંગે વાટાઘાટો કરવી પડે.
-
નવા માળખાની રચના: આલ્બર્ટાએ પોતાનું નવું બંધારણ, ચલણ, લશ્કર, ખજાનો અને કાયદા વિકસાવવા પડે.
-
આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા: છેલ્લે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ની સભ્યપદ માટે અરજી કરવી પડે, જેને અન્ય દેશો સ્વીકારે તો જ તે નવો દેશ બને.
નોંધ: કેનેડાની ફેડરલ સરકાર આવા કોઈ પણ વિભાજનને રોકવા માટે કટિબદ્ધ છે. પ્રવર્તમાન રાજકીય સ્થિતિ અને ભૌગોલિક પરિબળો જોતાં, આલ્બર્ટાનું કેનેડાથી અલગ થઈને નવો દેશ બનવું અત્યંત મુશ્કેલ અને જટિલ પ્રક્રિયા છે.
