ગુજરાતમાં ચાલુ ચોમાસાની મોસમ દરમિયાન મેઘરાજાની વિપુલ કૃપા અને રાજ્ય સરકારના પૂર્વ આયોજિત જળ વ્યવસ્થાપનને કારણે તમામ પ્રદેશોના જળાશયોમાં પાણીની આવક અત્યંત સંતોષજનક અને ઉત્સાહવર્ધક રહી છે. હવામાન વિભાગના તાજેતરના અધિકૃત ડેટા અનુસાર, રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં મોસમનો કુલ સરેરાશ વરસાદ 72.36 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. આ સાર્વત્રિક વરસાદ ખેતીવાડી, પશુપાલન અને નાગરિકો માટે પીવાના પાણીની સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધ થયો છે.
જળાશયોની વર્તમાન સ્થિતિ અને જળસંગ્રહ
-
એકંદર જળસંગ્રહ: ગુજરાતના કુલ 206 મુખ્ય જળાશયોમાં હાલની તારીખે સરેરાશ 64.60 ટકા જેટલો મજબૂત જળસંગ્રહ ઉપલબ્ધ થઈ ચૂક્યો છે.
-
નર્મદા ડેમની સ્થિતિ: રાજ્યની જીવાદોરી સમાન નર્મદા જિલ્લામાં સ્થિત સરદાર સરોવર ડેમમાં જળસ્તર સતત વધી રહ્યું છે. હાલમાં આ ડેમમાં તેની કુલ ક્ષમતાના 86.12 ટકા જેટલો વિપુલ જળજથ્થો નોંધાઈ ચૂક્યો છે.
વિવિધ જળાશયોનું વર્ગીકરણ
-
સંપૂર્ણ ભરાયેલા જળાશયો: રાજ્યના કુલ 26 જેટલા ડેમ પોતાની 100 ટકા ક્ષમતા સુધી ભરાઈને સંપૂર્ણપણે છલકાઈ ગયા છે.
-
ઉચ્ચ જળસંગ્રહ ધરાવતા ડેમ: રાજ્યના અન્ય 29 જળાશયોમાં 70 ટકાથી લઈને 100 ટકા વચ્ચે પાણીનો વિશાળ સંગ્રહ થયો છે, જે હાઈ એલર્ટ અથવા એલર્ટની સ્થિતિમાં છે.
-
મધ્યમ જળસંગ્રહ ધરાવતા ડેમ: રાજ્યના 33 ડેમોમાં 50 ટકાથી 70 ટકા સુધી પાણી ભરાયું છે, જ્યારે 47 જળાશયોમાં 25 ટકાથી 50 ટકા જેટલો સંગ્રહ થયો છે.
-
ઓછો જળસંગ્રહ: બાકી બચેલા 71 જળાશયોમાં હાલમાં 25 ટકાથી ઓછું પાણી છે, જેમાં આગામી વરસાદી રાઉન્ડ દરમિયાન પાણીની આવક વધવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
કૃષિ ક્ષેત્ર અને પીવાના પાણી પર સકારાત્મક અસર
જળાશયોમાં થયેલો આ ભરાવ કૃષિ ક્ષેત્ર માટે વરદાન સમાન સાબિત થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કૂવા અને બોરના ભૂગર્ભ જળસ્તર ઊંચા આવ્યા છે.
આ સંગ્રહિત જળરાશિથી માત્ર વર્તમાન ખરીફ પાકને જ જીવનદાન નથી મળ્યું, પરંતુ આગામી શિયાળુ (રવિ) સીઝન માટે પણ સિંચાઈનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત થઈ ગયું છે. તંત્ર દ્વારા પાણીનો વ્યય અટકાવવા અને કરકસરયુક્ત ઉપયોગ કરવા માટે પણ નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવી છે.
