અયોધ્યા: શ્રીરામ જન્મભૂમિ મંદિર સાથે જોડાયેલા દાન અને ચડાવાના હિસાબને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે ટ્રસ્ટની નાણાકીય વ્યવસ્થા અને આંતરિક નિયંત્રણો અંગે નવા સવાલો ઊભા થયા છે. વર્ષ 2020માં તૈયાર કરાયેલા એક ઓડિટ રિપોર્ટમાં દર્શાવવામાં આવેલી ખામીઓ હવે ફરી ચર્ચામાં આવી છે.
મંદિર નિર્માણ માટે દેશ-વિદેશના ભક્તો પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં રોકડ દાન તેમજ સોનું, ચાંદી અને અન્ય કિંમતી ચીજવસ્તુઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી. ઓડિટ રિપોર્ટમાં સૂચવવામાં આવ્યું હતું કે આ પ્રકારની સંપત્તિના સંચાલન માટે મજબૂત નાણાકીય માળખું, સ્પષ્ટ જવાબદારી અને આધુનિક ડેટા મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ જરૂરી છે.
રિપોર્ટ મુજબ, દાનમાં મળતા દાગીના અને કિંમતી વસ્તુઓના રેકોર્ડ માટે વ્યવસ્થિત સ્ટોક રજિસ્ટરની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી. સાથે જ દરેક નાણાકીય વ્યવહારની બહુસ્તરીય ચકાસણી અને નિયમિત આંતરિક ઓડિટની ભલામણ પણ કરવામાં આવી હતી.
તાજેતરમાં દાન અને ચડાવાના હિસાબમાં ગેરરીતિના આક્ષેપો સામે આવ્યા બાદ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT)ની રચના કરી છે. તપાસ એજન્સીઓ હવે દાનના રેકોર્ડ, હિસાબી પ્રક્રિયાઓ અને સંચાલન પદ્ધતિઓની ચકાસણી કરી રહી છે.
જાણકારોના મતે, કરોડો રૂપિયાના દાનનું સંચાલન કરતી કોઈપણ સંસ્થા માટે પારદર્શિતા, ટેક્નોલોજી આધારિત રેકોર્ડ સિસ્ટમ અને મજબૂત આંતરિક નિયંત્રણો અત્યંત જરૂરી હોય છે. આવી વ્યવસ્થાઓ ન હોય તો હિસાબી ભૂલો અથવા ગેરરીતિના આક્ષેપો ઊભા થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
આ વિવાદ બાદ ધાર્મિક ટ્રસ્ટોના નાણાકીય સંચાલન અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની છે. અનેક નિષ્ણાતો માને છે કે મોટી ધાર્મિક સંસ્થાઓએ આધુનિક એકાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ, ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને સ્વતંત્ર ઓડિટ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.
હાલમાં તપાસ ચાલુ હોવાથી સત્તાવાર રીતે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. જોકે, જૂના ઓડિટ રિપોર્ટમાં દર્શાવવામાં આવેલી ખામીઓ અને વર્તમાન આક્ષેપોને કારણે સમગ્ર મામલો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
