બેંગલુરુ/મુંબઈ: ભારતીય ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) અને ટેક સેક્ટર, જે એક સમયે દેશમાં સૌથી સુરક્ષિત, વૈભવી અને સૌથી વધુ પગાર આપતું ક્ષેત્ર ગણાતું હતું, તે આજે તેના ઇતિહાસના સૌથી કપરા અને કાળા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રણી ટેક કંપનીઓમાં મચેલી છટણી (Layoffs) ની સુનામીની સીધી અને ઘાતક અસર હવે ભારતીય રોજગાર બજાર પર જોવા મળી રહી છે.
પરિસ્થિતિ એટલી હદે વણસી છે કે ભારતમાં ટેક પ્રોફેશનલ્સનું હાયરિંગ (નવી ભરતી) છેલ્લા ૨૮ મહિનાના સૌથી નીચલા સ્તરે (Lowest Level) પહોંચી ગયું છે. પ્રખ્યાત સ્ટાફિંગ અને રિસર્ચ ફર્મ ‘એક્સફેનો’ (Xpheno) ના તાજેતરના અહેવાલમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે, હાલમાં અંદાજે ૫૬,૦૦૦થી વધુ ભારતીય ટેક પ્રોફેશનલ્સ અચાનક નોકરી છીનવાઈ જવાને કારણે અથવા છૂટા થવાના ડરથી નવી નોકરીની શોધમાં ભટકી રહ્યા છે. જોબ માર્કેટમાં અચાનક ઉમેદવારોની પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાતાં સ્પર્ધા અત્યંત તણાવપૂર્ણ બની ગઈ છે.
📈 માત્ર એક મહિનામાં જોબ સીકર્સની સંખ્યા 4 ગણી વધી!
એક્સફેનોના અભ્યાસ અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી આ ઉથલપાથલ પાછળ ૨૦ મોટી ગ્લોબલ ટેક કંપનીઓ જવાબદાર છે, જેમણે ૧,૦૦૦ કરતાં વધુ મોટા પાયાના લે-ઓફ રાઉન્ડ ચલાવ્યા છે. આંકડા પર નજર કરીએ તો સ્થિતિ વધુ ભયાનક લાગે છે:
-
૧ વર્ષ પહેલાં: નવી નોકરી શોધનારા આઇટી પ્રોફેશનલ્સ માત્ર ૪,૦૦૦થી ઓછા હતા.
-
૬ મહિના પહેલાં: આ આંકડો વધીને ૫,૦૦૦ થયો.
-
૧ મહિના પહેલાં: આ સંખ્યા ૧૨,૦૦૦ સુધી પહોંચી.
-
હાલની સ્થિતિ (૨૦૨૬): અચાનક ઉછાળો આવીને આ આંકડો ૫૬,૦૦૦ને પાર થઈ ગયો છે!
માત્ર બેરોજગાર જ નહીં, ચાલુ નોકરીવાળા પણ ગભરાયા: રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે બજારમાં માત્ર એ જ લોકો નથી ભટકી રહ્યા જેમની નોકરી ગઈ છે, પરંતુ વર્તમાન કંપનીમાં અસુરક્ષિત અનુભવતા કર્મચારીઓ પણ ગભરાઈને રાજીનામું આપવા કે નવી તક શોધવા કતારમાં ઊભા છે. છેલ્લા એક સપ્તાહમાં જ બે-તૃતીયાંશ (66%) ઉમેદવારોએ રિક્રુટમેન્ટ એજન્સીઓનો સંપર્ક કર્યો છે.
🛠️ આઇટી સેક્ટરમાં મંદી અને કટોકટીના 3 મુખ્ય કારણો
ભારતીય આઇટી ઉદ્યોગ હાલમાં જે સુસ્તીનો સામનો કરી રહ્યો છે, તેની પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે આ ત્રણ પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે:
૧. કંપનીઓનો સાવચેતીભર્યો ખર્ચ (Cautious Spending): વૈશ્વિક આર્થિક મંદીના ભયને કારણે મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓએ પોતાના બજેટ ફ્રીઝ કરી દીધા છે અને આઇટી પ્રોજેક્ટ્સ પર ભારે કાપ મૂક્યો છે. ૨. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ડંખ: AI અને ઓટોમેશન પ્રોગ્રામ્સને કારણે પ્રોડક્ટિવિટીમાં મોટો વધારો થયો છે. જેના કારણે કંપનીઓ હવે ઓછા સ્ટાફ સાથે વધુ કામ પતાવી રહી છે, પરિણામે સામાન્ય જોબ્સ ખતમ થઈ રહી છે. ૩. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા: અમેરિકા અને યુરોપિયન બજારોમાં વ્યાજદરો અને આર્થિક ડામાડોળ સ્થિતિની સીધી અસર ભારતીય આઇટી આઉટસોર્સિંગ પર પડી રહી છે.
💸 સેલરી હાઇકની આશા ઠગારી નીવડી: મોલભાવ કરવાની તાકાત ખતમ
એક્સફેનોના સીઈઓ ફ્રાન્સિસ પદામાદનના જણાવ્યા અનુસાર, “વર્તમાન જોબ માર્કેટ ઉમેદવારો માટે બિલકુલ સાનુકૂળ નથી. સૌથી મોટો ફટકો ફ્રેશર્સ અને મિડ-ટુ-સિનિયર લેવલના પ્રોફેશનલ્સને પડી રહ્યો છે.”
કંપનીઓ હવે નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે મોટી ભરતીઓ કરવાને બદલે માત્ર ‘રિપ્લેસમેન્ટ હાયરિંગ’ (કોઈ કર્મચારી નોકરી છોડે તો જ તેની જગ્યાએ નવો સ્ટાફ રાખવો) પર નિર્ભર છે. આના કારણે માર્કેટમાં સપ્લાય વધી ગઈ છે અને ડિમાન્ડ ઘટી ગઈ છે, જેના લીધે ઉમેદવારોની સેલરી પેકેજ માટે મોલભાવ કરવાની તાકાત (Negotiation Power) સદંતર તૂટી ગઈ છે. પ્રોફેશનલ્સ નીચા પગારે પણ કામ કરવા મજબૂર બન્યા છે.
💡 આશાનું કિરણ: આખું માર્કેટ બંધ નથી, ‘સ્કિલ્સ’ હશે તો ચાંદી છે!
જો કે, આ અંધકાર વચ્ચે પણ એક આશાનું કિરણ છુપાયેલું છે. ‘માઈકલ પેજ ઈન્ડિયા’ના પ્રાદેશિક નિયામક પ્રાંશુ ઉપાધ્યાયના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય કોડિંગ કે પરંપરાગત આઇટી જોબ્સ (જેમ કે બેઝિક ટેસ્ટિંગ કે સપોર્ટ) માટે ભલે બજાર ઠંડું હોય, પરંતુ આધુનિક ટેકનોલોજીના નિષ્ણાતો માટે તકો આજે પણ ખુલ્લી છે.
જો તમારી પાસે નીચે મુજબની નેક્સ્ટ-જેન સ્કિલ્સ હશે, તો વૈશ્વિક મંદીમાં પણ ઊંચા પેકેજની નોકરી મળી રહી છે:
-
Generative AI અને Machine Learning (ML)
-
Data Science અને Advanced Analytics
-
Cloud Architecture & Cyber Security
-
Full-Stack Development (નવીનતમ ફ્રેમવર્ક સાથે)
