હાર્ટ ડિઝીઝ પછી ક્રોનિક કિડની ડિઝીઝ (CKD) ભારતમાં બીજી સૌથી મોટી બીમારી બની ગઈ છે. ‘ધ લાન્સેટ’ના અહેવાલ મુજબ દેશમાં આશરે ૧૩.૮ કરોડ લોકો ક્રોનિક કિડની ડિઝીઝથી પીડાઈ રહ્યા છે અને દર વર્ષે લગભગ ૨ લાખ દર્દીઓ અંતિમ તબક્કે પહોંચે છે. કિડનીના રોગોના શરૂઆતના તબક્કામાં કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા ન હોવાથી, સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ નેશનલ પ્રોગ્રામ ફોર પ્રિવેન્શન એન્ડ કંટ્રોલ ઓફ નોન-કમ્યુનિકેબલ ડિઝીઝ (NP-NCD) હેઠળ ૨૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લોકોને દર ૬ મહિને KFT કરાવવાની સલાહ આપી છે.
મુંબઈની કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હૉસ્પિટલના નેફ્રોલોજી કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. નિરંજન કુલકર્ણીના જણાવ્યા મુજબ, KFT એ લોહી અને પેશાબના નમૂના દ્વારા કિડનીની કાર્યક્ષમતા માપવાની સરળ પદ્ધતિ છે. ગરીબી રેખા હેઠળના લોકોને આ તપાસ મફતમાં અને અન્યોને નજીવા શુલ્કે ઉપલબ્ધ કરાવવા સમિતિએ ભલામણ કરી છે.
KFT ની વિગતો, લક્ષણો અને કાળજી અંગેના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
-
KFTમાં સામેલ મુખ્ય તપાસો:
-
સીરમ ક્રિએટિનિન: લોહીમાં કચરા (ક્રિએટિનિન)નું પ્રમાણ માપે છે.
-
eGFR: કિડની દર મિનિટે કેટલું લોહી ફિલ્ટર કરે છે તે દર્શાવે છે.
-
બ્લડ યુરિયા: પ્રોટીનના વિઘટનથી બનતા યુરિયાનું સ્તર માપે છે.
-
યુરિન પ્રોટીન/એલ્બ્યુમિન: પેશાબમાં પ્રોટીનની હાજરી કિડની ડેમેજનો પ્રારંભિક સંકેત છે.
-
ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ: સોડિયમ અને પોટેશિયમનું સંતુલન ચકાસે છે.
-
-
કિડની ખરાબ થવાના પ્રારંભિક સંકેતો: પેશાબની માત્રામાં ફેરફાર કે ફીણ આવવું, આંખો અને પગમાં સોજા, સતત થાક, ભૂખ ન લાગવી, ચામડીમાં ખંજવાળ અને શ્વાસ ચડવો.
-
જોખમી પરિબળો અને નુકસાનકારક આદતો: ડાયાબિટીસ, હાઈ બીપી, પૂરતું પાણી ન પીવું, વગર સલાહે પેઈનકિલર્સ લેવી, વધુ પડતું મીઠું ખાવું, ધૂમ્રપાન/દારૂનું સેવન અને પેશાબ રોકી રાખવાની ટેવ.
-
રિપોર્ટ ગડબડ આવે તો શું કરવું: ગભરાયા વગર નેફ્રોલોજિસ્ટની સલાહ લેવી, બીપી-શુગર નિયંત્રિત કરવા, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ટાળવું અને વધુ તપાસ કરાવવી.
દર ૬ મહિને નિયમિત સ્ક્રીનિંગ કરાવવું, ખાસ કરીને ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકો માટે, કિડનીને ગંભીર નુકસાનથી બચાવવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
