ગાંધી અને સરદારના આ પવિત્ર ગુજરાતમાં દારૂબંધી કાયદો અમલમાં છે, પરંતુ તેની અસરકારક અમલવારી અંગે આજે પણ ગંભીર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં દારૂની ગેરકાયદેસર હેરફેર અને વેચાણ થતું હોવાના આક્ષેપો સમયાંતરે સામે આવે છે. આ માત્ર વિપક્ષનો મુદ્દો નથી; સામાન્ય નાગરિકો પણ દારૂબંધીના અસરકારક અમલ અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે.
સરકારમાં બેઠેલા શાસકો, હવે તો આંખ ઉઘાડો! છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી ગુજરાતમાં તમારી જ સરકાર છે. લાંબા સમયના શાસન પછી રાજ્યના ખૂણેખૂણે ગેરકાયદેસર દારૂ પહોંચતો હોવાના આક્ષેપો થાય, ત્યારે તંત્રની કામગીરી સામે પ્રશ્નો ઊભા થવા સ્વાભાવિક છે.
ગૃહરાજ્ય મંત્રી હર્ષ સંઘવીનું જાણીતું વાક્ય છે—“કાયદામાં રહેશો તો ફાયદામાં રહેશો.” આ વાત કાયદાનું પાલન કરનારા દરેક નાગરિક માટે યોગ્ય છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે જો કોઈ વિસ્તારમાં ખુલ્લેઆમ દારૂ વેચાતો હોવાના આક્ષેપો થાય અને સ્થાનિક તંત્ર સુધી તેની જાણકારી પહોંચાડવામાં આવે છતાં કાર્યવાહી ન થાય, તો જવાબદારી કોની?
ગુજરાતમાં ભૂતકાળમાં લઠ્ઠાકાંડ જેવી દુર્ઘટનાઓએ અનેક પરિવારોને ઊંડી પીડા આપી છે. આવી ઘટનાઓ બાદ તપાસ, કાર્યવાહી અને દરોડા થાય છે, પરંતુ થોડા સમય બાદ ફરી ગેરકાયદેસર દારૂના વેચાણ અંગે ફરિયાદો સામે આવે તો સરકાર અને પોલીસ તંત્રએ આત્મમંથન કરવું જરૂરી બને છે.
સૌથી મોટો સવાલ છે—જો પોલીસ ઇચ્છે તો ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખી શકે છે, તો પછી દારૂના અડ્ડા હોવાના આક્ષેપો વારંવાર કેમ સામે આવે છે?
કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય નાગરિકો, મહિલાઓ અને યુવાનો દ્વારા દારૂ વેચાતો હોવાના આક્ષેપો સાથે પોલીસ અને તંત્રનું ધ્યાન દોરવામાં આવે છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ આવા દાવાઓ અને વીડિયો સામે આવે છે. જો કોઈ નાગરિક ચોક્કસ સ્થળની માહિતી આપે, તો તેની નિષ્પક્ષ તપાસ કરવી અને હકીકત બહાર લાવવી તંત્રની જવાબદારી છે.
પોલીસ અને બુટલેગરો વચ્ચેની મિલિભગત અથવા ‘હપ્તા રાજ’ અંગેના આક્ષેપો પણ સમયાંતરે કરવામાં આવે છે. જો આવા આક્ષેપોમાં કોઈ તથ્ય હોય તો માત્ર નાના કર્મચારીઓ સામે કાર્યવાહી પૂરતી નથી; જવાબદારી જ્યાં સુધી જાય ત્યાં સુધી નિષ્પક્ષ તપાસ થવી જોઈએ.
સરકાર અને ગૃહ વિભાગ ખરેખર દારૂબંધીનો કડક અમલ કરાવવા માગતા હોય તો માત્ર ભાષણો નહીં, પરંતુ જમીન પર પરિણામ દેખાવું જોઈએ. દારૂના ગેરકાયદેસર વેપાર સામે કાર્યવાહી સાથે જો કોઈ અધિકારી કે કર્મચારીની સંડોવણી સાબિત થાય તો તેની સામે પણ કડક અને પારદર્શક પગલાં લેવાવા જોઈએ.
જનતા બધું જોઈ રહી છે. ત્રણ દાયકાના શાસન બાદ હવે સવાલો પણ વધુ ગંભીર છે અને અપેક્ષાઓ પણ વધુ મોટી છે. ગુજરાતને ગેરકાયદેસર દારૂના નેટવર્કથી મુક્ત કરવું હોય તો સરકારને હવે માત્ર દાવા નહીં, પરંતુ પરિણામ આપવું પડશે.
