શરીરમાં થતા અસામાન્ય બદલાવો ઘણીવાર ચિંતા અને તણાવ પેદા કરતા હોય છે. તેમાં પણ જો અચાનક હાથ કે પગ ધ્રૂજવા લાગે, તો તેને સામાન્ય નબળાઈ કે થાક સમજીને નજરઅંદાજ ન કરવો જોઈએ. મેડિકલ ભાષામાં આ સ્થિતિને ‘ટ્રેમર’ (Tremor) કહેવામાં આવે છે, જે એક પ્રકારની ન્યુરોલોજિકલ સમસ્યા છે.
આ લેખમાં જણાવેલી માહિતીના આધારે, હાથ-પગ ધ્રૂજવા પાછળના મુખ્ય કારણો અને લક્ષણોની વિગતો નીચે મુજબ છે:
૧. ટ્રેમર (Tremor) એટલે શું?
ટ્રેમર એ મગજ અને ચેતાતંત્ર (Nervous System) સાથે જોડાયેલી સમસ્યા છે, જેમાં શરીરના એક કે તેથી વધુ અંગો અનિયંત્રિત રીતે ધ્રૂજવા લાગે છે અથવા ઝટકા અનુભવે છે. આ સમસ્યા સામાન્ય રીતે મોટી ઉંમરના લોકોમાં વધુ જોવા મળે છે, પરંતુ યુવાવસ્થામાં પણ તે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
૨. મુખ્ય લક્ષણો
-
હાથ, માથું, પગ કે અવાજમાં ધ્રુજારી અનુભવાવી.
-
લખવામાં મુશ્કેલી થવી.
-
વાસણો, સાધનો અથવા રોજબરોજની વસ્તુઓ હાથમાં પકડવામાં અસમર્થતા કે મુશ્કેલી પડવી.
૩. હાથ-પગ ધ્રૂજવાના અન્ય કારણો
આ સમસ્યા માત્ર નબળાઈને કારણે નથી થતી, પરંતુ તેની પાછળ નીચેના પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે:
-
દવાઓની આડઅસર: અસ્થમાની કેટલીક દવાઓ, કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડ્સ, કીમોથેરાપી અથવા માનસિક-ન્યુરોલોજિકલ સ્થિતિઓની દવાઓથી ધ્રુજારી થઈ શકે છે.
-
કેફીનનું વધુ સેવન: વધુ પડતી ચા, કોફી કે કેફીનયુક્ત પદાર્થોનું સેવન શરીરને ઉત્તેજિત કરી ધ્રુજારીનું કારણ બની શકે છે.
-
થાઇરોઇડની સમસ્યા: શરીરમાં થાઇરોઇડ હોર્મોન્સનું અસંતુલન પણ આનું એક મોટું કારણ છે.
-
બ્લડ શુગર લેવલ: બ્લડ શુગરનું સ્તર ખૂબ વધારે (હાઈપરગ્લાેસેમિયા) અથવા ખૂબ ઓછું (હાઈપોગ્લાેસેમિયા) થઈ જવું.
-
માનસિક તણાવ અને ચિંતા: અત્યંત ચિંતા, માનસિક તાણ અને શારીરિક થાક પણ શરીરમાં ધ્રુજારી પેદા કરી શકે છે.
૪. સાવચેતી અને નિદાન
ઘણા લોકો આ સ્થિતિને કોઈ હુમલો કે સામાન્ય અશક્તિ માનીને ઘરેલું ઉપચાર કરવા લાગે છે, પરંતુ આ યોગ્ય નથી. સ્થિતિ વધુ ગંભીર બને તે પહેલાં યોગ્ય ન્યુરોલોજિસ્ટ કે તબીબની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે. સારવાર સામાન્ય રીતે તેના મૂળ કારણ, લક્ષણોના પ્રકાર અને તીવ્રતા પર આધાર રાખે છે. જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, ડૉક્ટરની સલાહ મુજબની દવાઓ કે અન્ય પદ્ધતિઓથી તેના લક્ષણોને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.











