કેન્દ્ર સરકારે લોકસભામાં ઓવરટાઇમ ભથ્થા (Overtime Allowance – OTA) અંગે ઊભી થયેલી શંકાઓ પર સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. નવા ‘Code on Wages, 2019’માં સામાન્ય કામના કલાકો કરતાં વધુ કામ કરવા પર મૂળ વેતન દરના ઓછામાં ઓછા બમણા દરથી ઓવરટાઇમ આપવાની જોગવાઈ હોવા છતાં, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને આપમેળે બમણું OTA મળશે નહીં.
સંસદમાં સરકારે શું સ્પષ્ટતા કરી?
લોકસભામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં સરકારે જણાવ્યું હતું કે:
-
પગાર પંચ મુજબ ચુકવણી: પાત્રતા ધરાવતા નોન-ગેઝેટેડ (Non-Gazetted) કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનું ઓવરટાઇમ ભથ્થું સંબંધિત પગાર પંચ (Pay Commission)ની ભલામણો અને લાગુ સરકારી આદેશોના આધારે જ નક્કી થાય છે.
-
આપમેળે બમણું નહીં થાય: તેથી, નવા વૅજ કોડમાં બમણા દરની જોગવાઈ હોવા છતાં, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનું OTA આપમેળે બમણું થયું નથી.
કલમ 14 અને સેવા નિયમો વચ્ચેનો તફાવત
નવા વૅજ કોડની કલમ 14 મુજબ નિર્ધારિત કલાકો કરતાં વધુ કામ કરવા પર બમણું ચૂકવણું કરવાનો નિયમ છે, પરંતુ આ સામાન્ય કાનૂની જોગવાઈ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના સેવા નિયમો પર સીધી રીતે લાગુ પડતી નથી. કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે OTA ની પાત્રતા અલગ સેવા નિયમોથી નક્કી થાય છે, તેથી માત્ર વૅજ કોડનો હવાલો આપીને બમણા ભથ્થાનો દાવો કરી શકાય નહીં.
1991ના સરકારી આદેશ પર આધારિત માળખું
-
ઓફિસ મેમોરેન્ડમ: કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે પ્રતિ કલાક OTA ના દરો 19 માર્ચ, 1991ના રોજ જાહેર કરાયેલા ઑફિસ મેમોરેન્ડમ (OM) મુજબ જ નક્કી કરવામાં આવે છે.
-
મંજૂરી અનિવાર્ય: માત્ર કાર્યાલયમાં વધુ સમય બેસી રહેવાથી કે કામ કરવાથી આપમેળે OTA નો હક બનતો નથી. આ માટે સક્ષમ અધિકારીની સત્તાવાર મંજૂરી હોવી અનિવાર્ય છે.
કર્મચારીઓની કેટેગરી અનુસાર વર્તમાન સ્થિતિ
-
નોન-ગેઝેટેડ કર્મચારીઓ: આ કર્મચારીઓને જૂના લાગુ નિયમો મુજબ જ ઓવરટાઇમ ભથ્થું મળશે, જ્યાં સુધી સરકાર અલગથી નવો સુધારો ન કરે.
-
ગેઝેટેડ કર્મચારીઓ: રાજપત્રિત એટલે કે ગેઝેટેડ (Gazetted) કર્મચારીઓને ઓવરટાઇમ ભથ્થું મળતું નથી અને તે સ્થિતિ આગળ પણ યથાવત્ રહેશે. તેઓ વૅજ કોડની કલમ 14નો ઉપયોગ કરીને નવા ભથ્થાનો દાવો કરી શકશે નહીં.
જો સરકાર કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે કોઈ નવો ફેરફાર કે નવી કેટેગરીનો સમાવેશ કરશે, તો તેના માટે અલગથી સત્તાવાર નોટિફિકેશન કે આદેશ બહાર પાડવામાં આવશે.
