ભારત નિર્વાચન પંચે 15 માર્ચ 2026 ના રોજ પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ, આસામ અને પુડુચેરીમાં વિધાનસભા ચૂંટણીની સાથે 6 રાજ્યોમાં પેટાચૂંટણીની જાહેરાત કરી દીધી છે. ચૂંટણીની તારીખો જાહેર થવાની સાથે જ આ તમામ વિસ્તારોમાં આદર્શ આચારસંહિતા (Model Code of Conduct) તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થઈ ગઈ છે. પંચે રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો અને ચૂંટણી અધિકારીઓને નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે જેથી ચૂંટણી સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ રહે. સરકારી, જાહેર અને ખાનગી મિલકતો પર લાગેલા રાજકીય પોસ્ટરો અને બેનરો હટાવવાની કામગીરી પણ તાત્કાલિક શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. હવે કોઈપણ રાજકીય પક્ષ કે ઉમેદવાર ચૂંટણી પ્રચાર માટે સરકારી આવાસ, વાહનો કે અન્ય કોઈપણ સરકારી સંસાધનોનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.
સરકારી જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ અને પ્રાઈવસીનું સન્માન
આચારસંહિતા લાગુ થતાની સાથે જ સરકારી ખર્ચે થતી તમામ પ્રકારની જાહેરાતો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવી દેવામાં આવ્યો છે, જેથી સત્તારૂઢ પક્ષને કોઈ અયોગ્ય લાભ ન મળે. પંચે નાગરિકોની પ્રાઈવસી (નિજતા) જાળવવા પર પણ ભાર મૂક્યો છે, જે અંતર્ગત કોઈના ખાનગી ઘરની બહાર પ્રદર્શન કે ધરણા કરવા હવે કાયદેસર રીતે ખોટું ગણાશે. કોઈપણ જમીન, મકાન કે દીવાલ પર માલિકની લેખિત પરવાનગી વગર ઝંડા કે બેનરો લગાવી શકાશે નહીં. આ ઉપરાંત, મંત્રીઓ માટે સ્પષ્ટ આદેશ છે કે તેઓ સરકારી કામ અને ચૂંટણી પ્રચારને એકબીજા સાથે ભેળવશે નહીં.
ફરિયાદ માટે ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ
સામાન્ય જનતા અને રાજકીય પક્ષો આચારસંહિતાના ઉલ્લંઘનની ફરિયાદ નોંધાવવા માટે 1950 કોલ સેન્ટર નંબરની મદદ લઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, સી-વિજિલ (C-Vigil) એપ દ્વારા ઘટનાસ્થળના ફોટા કે વીડિયો મોકલીને પણ ફરિયાદ કરી શકાય છે, જેના પર પંચ તાત્કાલિક પગલાં લેશે. ગેરરીતિઓ રોકવા માટે સમગ્ર ચૂંટણીલક્ષી રાજ્યોમાં 5173 થી વધુ ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ અને 5200 થી વધુ સ્ટેટિક સર્વેલન્સ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે.
રેલીની મંજૂરી અને ‘સુવિધા’ પોર્ટલની વ્યવસ્થા
રાજકીય પક્ષોએ તેમની કોઈપણ રેલી, સભા કે સરઘસના આયોજન પહેલા સ્થાનિક પોલીસ અને પ્રશાસનની મંજૂરી લેવી અનિવાર્ય કરવામાં આવી છે. લાઉડસ્પીકરના ઉપયોગ માટે પણ વહીવટીતંત્રની પૂર્વ પરવાનગી જરૂરી રહેશે. રેલીઓ માટે મેદાન અને હેલિપેડ જેવી જાહેર જગ્યાઓની ફાળવણી માટે પંચે ‘સુવિધા’ (SUVIDHA) પોર્ટલની વ્યવસ્થા કરી છે. જેમાં ‘પહેલા આવો-પહેલા પામો’ ના ધોરણે ઓનલાઈન અરજી કરી શકાય છે, જેથી ફાળવણીમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા જળવાઈ રહે.
