મિત્રતા કે મજબૂરી? રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી પર ભારત લેશે મોટો નિર્ણય, શું પુતિન સાથેના સબંધોમાં આવશે તિરાડ?

અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેનો તેલ વેપાર કરાર બંધ થઈ ગયો છે.અમેરિકાએ ભારત પરનો ટેરિફ 50 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કર્યો..રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે ભારત હવે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદશે નહીં.. પરંતુ તેના બદલે અમેરિકા અને વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદશે, અને એક કરાર થયો છે.હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે:શું ભારત અને રશિયા વચ્ચેની મિત્રતા તૂટી જશે? શું ભારત ખરેખર રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરશે?

ભારત તેની તેલની જરૂરિયાતનો લગભગ 90 ટકા અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરે છે. આ તેલનો 35 ટકા ભાગ રશિયા પાસેથી ખરીદવામાં આવે છે.પરંતુ યુક્રેન સાથેના યુદ્ધે આ તેલ વેપારથી અમેરિકાને નારાજ કર્યું છે.અમેરિકાએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે, ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીને રશિયાને ભંડોળ પૂરું પાડી રહ્યું છે.જે રશિયાને યુક્રેન સામે લડવાની તાકાત આપે છે.અમેરિકામાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ભારત પર 25 ટકા પેનલ્ટી ટેરિફ લાદ્યો, જોકે 25 ટકા ટેરિફ પહેલેથી જ લાદવામાં આવી રહ્યો છે.

અમેરિકાએ ભારતને વારંવાર રશિયા પાસેથી તેલ ન ખરીદવા વિનંતી કરી..પરંતુ ભારતે જાહેર હિતનો હવાલો આપીને કોઈ નિર્ણય લીધો નહીં. હવે, જ્યારે અમેરિકાએ ટેરિફ લાદ્યો, ત્યારે ભારતને નુકસાન થવા લાગ્યું.અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું બજાર છે..પરંતુ ટેરિફથી અમેરિકામાં નિકાસ ઘટી ગઈ.ભારતની અમેરિકામાં નિકાસમાં $30 બિલિયનનો ઘટાડો થયો. જેના કારણે ભારતીયો માટે નોકરીઓ માટે ખતરો ઉભો થયો અને વ્યવસાય અને ઉદ્યોગને નુકસાન થયું.

કેન્દ્ર સરકારે ભારત-રશિયા તેલ વેપાર અંગે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના દાવાઓનો હજુ સુધી જવાબ આપ્યો નથી. પરંતુ રાજકીય નિષ્ણાતો કહે છે કે, ભારત સાથે રશિયાની મિત્રતા ખૂબ જૂની છે.ભારત-રશિયા સંરક્ષણ કરારો ખૂબ જ મજબૂત છે. 2019 અને 2023 વચ્ચે, રશિયા અને ભારત વચ્ચે 36 ટકા સંરક્ષણ કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા હતા.2024-25માં ભારતે રશિયા સાથે $131 બિલિયનનો વેપાર કર્યો અને ભારતને રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ પણ મળે છે.

કટોકટીના સમયમાં રશિયા ભારત માટે મજબૂત ભાગીદાર રહ્યું છે.

ભારત અને રશિયા સ્વતંત્રતા પછીથી મિત્રો રહ્યા છે.રશિયા કટોકટીના સમયમાં ભારતની સાથે મજબૂત ભાગીદાર તરીકે ઉભું રહ્યું છે.એવા ઘણા કિસ્સાઓ બન્યા છે જ્યારે અમેરિકાએ ભારતથી દૂરી બનાવી છે અથવા ભારત વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી છે.જ્યારે રશિયાએ ભારતની સાથે ઉભું રહીને મિત્ર તરીકે ઉભું રહ્યું છે.1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતનો પક્ષ લીધો હતો.જ્યારે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના સમર્થનમાં હિંદ મહાસાગરમાં પોતાનો લશ્કરી કાફલો મોકલ્યો હતો.જે ભારત વિરુદ્ધ કાર્યવાહી હતી.

જ્યારે ભારતે 1998માં પરમાણુ પરીક્ષણો કર્યા.ત્યારે અમેરિકાએ વિરોધ કર્યો. તેમણે રશિયા પર ભારતને શસ્ત્રો પૂરા ન પાડવા માટે દબાણ કર્યું..પરંતુ રશિયાએ તે દબાણને વશ ન થયું અને ભારતને શસ્ત્રો પૂરા પાડવાનું બંધ ન કર્યું.જોકે, ભારત એક બિન-જોડાણવાદી રાષ્ટ્ર છ. તેથી રશિયા અને અમેરિકા સાથે સંતુલન જાળવવાનું ભારતના સ્વભાવમાં છે.તેથી, રશિયા પાસેથી તેલ ન ખરીદવાનો અર્થ એ નથી કે રશિયા સાથેના સંબંધો બગડશે.કારણ કે ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો સંરક્ષણ કરાર તેલ વેપાર કરતાં મોટો અને મજબૂત છે.