શું માઉન્ટ એવરેસ્ટ ખરેખર વિશ્વનું સૌથી ઊંચું શિખર છે કે પછી આ ટાઇટલની નજીક બીજો કોઈ પર્વત છે?

વિશ્વનો સૌથી ઊંચો પર્વતઃ પર્વતોની ઊંચાઈ માપવાના ઘણા ઉપાયો હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે દરિયાની સપાટી પ્રમાણે પર્વતોનું માપ પ્રચલિત હોય છે. પરંતુ જો આપણે અન્ય નિયમો અનુસાર પર્વતોની ઊંચાઈ માપીએ તો શું માઉન્ટ એવરેસ્ટ હજી પણ વિશ્વનો સૌથી ઉંચો પર્વત હશે? ચાલો જાણીએ.

બાળપણથી જ આપણે વાંચતા આવ્યા છીએ કે માઉન્ટ એવરેસ્ટ દુનિયાનું સૌથી ઊંચું શિખર છે. તો જો તમે કોઈ બાળકને સૌથી ઊંચા પર્વત વિશે પૂછશો તો તેનો જવાબ હશે માઉન્ટ એવરેસ્ટ. આ દુનિયાનો એવો પ્રસિદ્ધ પર્વત છે કે માઉન્ટ એવરેસ્ટ સિવાય બીજા કોઈ પર્વતનું નામ ઘણા લોકો ભાગ્યે જ જાણતા હશે. નેપાળનો હિમાલયનો તાજ ‘માઉન્ટ એવરેસ્ટ’ દુનિયાનો સૌથી ઉંચો પર્વત છે એ વાત કોઈથી છૂપી નથી. બાળપણથી જ આપણા મનમાં આ વાત એટલી બધી ઘર કરી ગઈ છે, જેમ કે નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્ર પર પગ મૂકનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા અથવા બ્લૂ વ્હેલ દુનિયાનું સૌથી મોટું પ્રાણી છે.

હવે તમારા મનના પડદા ખોલવાનો સમય આવી ગયો છે, કારણ કે જો આપણે એમ કહીએ કે માઉન્ટ એવરેસ્ટ નહીં પરંતુ અન્ય પર્વતોને પણ વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખરનું બિરુદ આપી શકાય, તો કેવું રહેશે? આ કોઈ યોગાનુયોગ નથી, કારણ કે માઉન્ટ એવરેસ્ટ સિવાયના પર્વતોને પણ ઊંચા ગણી શકાય, તમારે ફક્ત નક્કી કરવાનું છે કે તમે તેને કેવી રીતે માપો છો.

વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખરને વિવિધ માપદંડોના આધારે નક્કી કરી શકાય છે, જેમ કે દરિયાની સપાટી અનુસાર સૌથી ઊંચું શિખર, પાયાથી ટોચ સુધીનું સૌથી ઊંચું અને પૃથ્વીના કેન્દ્રથી સૌથી દૂરનું શિખર.

માઉન્ટ એવરેસ્ટ લગભગ 9 કિલોમીટર ઊંચું છે.

હિમાલયની મહાલંગુર હિમાલ પેટા-શ્રેણીમાં સ્થિત માઉન્ટ એવરેસ્ટ નિ:શંકપણે આપણા ગ્રહના તમામ પર્વતોમાં સૌથી પ્રખ્યાત અને આકર્ષક છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટને ચોમોલુંગ્મા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જેનો તિબેટીયનમાં અર્થ થાય છે “વિશ્વની દેવી” . ત્યાર બાદ લગભગ 4,000 લોકો એવરેસ્ટ પર સફળતાપૂર્વક આરોહણ કરી ચૂક્યા છે, જેના પર સૌપ્રથમવાર 29 મે, 1953ના રોજ નેપાળના શેરપા તેનઝિંગ નોર્ગે અને ન્યુઝીલેન્ડના એડમન્ડ હિલેરીએ એવરેસ્ટ સર કર્યો હતો. ગાર્ડિયનના જણાવ્યા અનુસાર, 1922માં રેકોર્ડ રાખવામાં આવ્યા બાદ આ પર્વત પર 300થી વધુ લોકોના મોત થયા છે.

છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં સંશોધકોએ માઉન્ટ એવરેસ્ટને ઘણી વખત માપ્યું છે, પરંતુ નવેમ્બર 2021માં જાહેર કરવામાં આવેલા મૂલ્યાંકન મુજબ, તે સમુદ્રની સપાટીથી 29,031.69 ફૂટ (8,848.86 મીટર) ઉપર છે, જે લગભગ 5.5 માઇલ અથવા 8.8 કિલોમીટર ઊંચું છે. તે ખરેખર ખૂબ જ ઊંચાઈ પર છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખરને નક્કી કરતી વખતે આપણે શા માટે “સમુદ્રની સપાટીથી ઉપર” નો ઉપયોગ કરીએ છીએ?

સમુદ્રની સપાટી દ્વારા પર્વતોને કેવી રીતે માપવા

સ્કોટલેન્ડની યુનિવર્સિટી ઓફ ધ હાઇલેન્ડ્સ એન્ડ આઇલેન્ડ્સમાં સેન્ટર ફોર માઉન્ટેન સ્ટડીઝના પ્રોફેસર અને સ્થાપક ડિરેક્ટર માર્ટિન પ્રાઇસે લાઇવ સાયન્સને જણાવ્યું હતું કે: “માપન કરવા માટે, સ્પષ્ટ બેઝલાઇન હોવી મહત્વપૂર્ણ છે.” જો કે, તે પ્રમાણભૂત સરેરાશ દરિયાઇ સપાટી હેઠળ હોવું જોઈએ, જેને વ્યાખ્યાયિત કરવું જોઈએ.

બિલ્ડરો સામે ‘ગુજરેરા’ની કાર્યવાહી 1000થી વધુ પ્રોજેકટના રજિસ્ટ્રેશન રદ્દ

કિંમત દર્શાવે છે કે વિશ્વના જુદા જુદા ભાગોમાં દરિયાની સપાટી અલગ અલગ છે, અને આબોહવા પરિવર્તનને કારણે તે બદલાઈ રહી છે. પરિણામે, “ઊંચાઈ હવે પૃથ્વીના જિયોઇડ હેઠળ માપવામાં આવે છે. નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશનના જણાવ્યા અનુસાર, જીઓઆઇડી એ “સપાટીની ચોક્કસ ઊંચાઇ માપવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વૈશ્વિક સરેરાશ દરિયાઇ સ્તરનું મોડેલ છે.

જીઆઈએમ ઈન્ટરનેશનલના જણાવ્યા મુજબ આ એવરેજનો ઉપયોગ પહાડોની ઊંચાઈ શોધવા માટે થાય છે. કેટલીકવાર વિમાનને પર્વતની ટોચ પર ગુરુત્વાકર્ષણ કેટલું દબાણ લાવે છે તે માપવા માટે સમાંતર રેખા શ્રેણીમાં આગળ અને પાછળ ઉડાન ભરવી પડે છે. આ માપ, જીપીએસ (GPS) રીડિંગ્સ સાથે સંયોજિત થાય છે, જે ચોક્કસ એલિવેશન રીડિંગ્સ પૂરા પાડે છે.

તેથી, તમામ પર્વતોને સમુદ્રની સપાટીથી માપવામાં આવે છે. પરંતુ જો માપણીઓ દરિયાની સપાટીને બદલે પાયાથી ટોચ પર લઈ જવામાં આવે તો શું? શું એવરેસ્ટ હજી પણ ચાર્ટમાં ટોચ પર રહેશે?

મૌના કી એ વિશ્વનો સૌથી ઉંચો પર્વત છે.

આ આધાર પર અમેરિકાના હવાઈમાં સુષુપ્ત જ્વાળામુખી મૌના કી દ્વારા વિશ્વના સૌથી ઊંચા પર્વતનું સન્માન કરવામાં આવશે. જોકે તેનું શિખર સમુદ્રની સપાટીથી 13,802 ફૂટ (4,205 મીટર) ઊંચું છે, જે એવરેસ્ટની ઊંચાઈ કરતાં અડધાથી પણ ઓછી છે, એમ નેશનલ જિયોગ્રાફિકે જણાવ્યું હતું. મૌના કીનો મોટાભાગનો ભાગ સમુદ્રની સપાટીથી નીચે છુપાયેલો છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જિયોલોજિકલ સર્વે અનુસાર, જ્યારે બેઝથી ટોચ સુધી માપવામાં આવે છે, ત્યારે મૌના કીઆ 33,497 ફૂટ (10,211 મીટર) ઉંચી છે, જે તેને માઉન્ટ એવરેસ્ટથી ખૂબ ઉપર રાખે છે. તો શું આપણે મૌના કીને પૃથ્વી પરનો સૌથી ઉંચો પર્વત ગણવો જોઈએ?

માઉન્ટ ચિમ્બ્રોજો પણ એક મોટો દાવેદાર છે

આ બધું તમારા પરિપ્રેક્ષ્ય પર આધારિત છે. જો આપણા ગ્રહ પર મહાસાગરો ન હોત, તો કોઈ ચર્ચા ન થાત. તમે તેની તુલના આપણા સૌરમંડળના અન્ય શરીર પરના સૌથી ઊંચા પર્વતો સાથે કરી શકો છો જેમાં કોઈ મહાસાગરો નથી. આ દરમિયાન અન્ય એક દાવેદાર ઇક્વાડોરમાં માઉન્ટ ચિમ્બોરાજો પણ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું શિખર હોવાનો દાવો કરે છે. માઉન્ટ ચિમ્બોરાજો એ પૃથ્વીના કેન્દ્રથી સૌથી દૂરનું બિંદુ છે.

ચિમ્બોરાઝો એન્ડીસનો સૌથી ઉંચો પર્વત નથી. તે ટોચના 30માં પણ સ્થાન મેળવતું નથી, પરંતુ વિષુવવૃત્તની તેની નિકટતાથી બધો ફરક પડે છે. પૃથ્વી સંપૂર્ણપણે ગોળાકાર નથી. તકનીકી રીતે, પૃથ્વી સપાટ ગોળાકાર છે, અને તે વિષુવવૃત્ત સાથે ઉભરેલી છે. આ પૃથ્વીના પરિભ્રમણથી જન્મેલા બળનું પરિણામ છે.

ચિમ્બોરાઝો વિષુવવૃત્તથી માત્ર 1 ડિગ્રી દક્ષિણે છે, જ્યાં પૃથ્વીનો સૌથી ઊંચો બલ્જ છે. ભૂગોળની આ રસપ્રદ હકીકતનો અર્થ એ છે કે ચિમ્બોરાઝોનું શિખર પૃથ્વીના કેન્દ્રથી 6384.26 કિમી દૂર છે, જે તેને એવરેસ્ટની ટોચ કરતા ગ્રહના કેન્દ્રથી 6,798 ફૂટ (2,072 મીટર) દૂર બનાવે છે.

સૌથી ઊંચો પર્વત કયો છે?

સૌથી ઊંચા પર્વતના આ ત્રણ દાવેદારોમાંથી કયાને પહેલું ઇનામ મળવું જોઈએ? માઉન્ટ એવરેસ્ટ સમુદ્રની સપાટીથી ઉપરનો સૌથી ઊંચો પર્વત છે, જ્યારે મૌના કી ચોક્કસપણે વિશ્વનો સૌથી ઊંચો પર્વત હોવાનો દાવો કરી શકે છે (જ્યારે સમુદ્રની સપાટીને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી નથી). ચિમ્બોરાજો સૌથી ઊંચો હોવાનો દાવો કરવો મુશ્કેલ હશે, પરંતુ આ બધું વલણની બાબત છે,

મંગળ પર સૌરમંડળનો સૌથી ઉંચો પર્વત

તમે ગમે તે પર્વત પસંદ કરો, તેની ઊંચાઈ આપણા સૌરમંડળના સૌથી મોટા જાણીતા જ્વાળામુખી મંગળના ઓલિમ્પસ મોન્સ કરતા ઓછી હશે. નાસાના જણાવ્યા અનુસાર તેની ઉંચાઇ લગભગ 25 કિમી છે, જે એવરેસ્ટ કરતા લગભગ ત્રણ ગણી વધારે છે. તેનો બેઝ 601.9 કિમી વ્યાસ ધરાવે છે, જે સાન ફ્રાન્સિસ્કો અને લોસ એન્જલસ (616.5 કિમી)ને અલગ પાડતા અંતરની બરાબર છે.

એસ્ટરોઇડ વેસ્ટા પર રિયાસિલ્વિયા નામનો એક ઇમ્પેક્ટ ક્રેટર પણ છે, જે પૃથ્વીથી 160 મિલિયન કિમી દૂર એસ્ટરોઇડ પટ્ટાનો એક ભાગ છે. નાસા જેટ પ્રોપલ્શન લેબોરેટરી અનુસાર, આ ક્રેટરના કેન્દ્રમાં એક શિખર છે, જે વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે તે 20 થી 25 કિમીની ઉંચાઈની વચ્ચે હોઈ શકે છે, જેનો અર્થ છે કે તે સૌરમંડળનો સૌથી ઉંચો પર્વત હોઈ શકે છે.

Whatsapp channel https://whatsapp.com/channel/0029VaKmdnVHrDZgKfgsso0F

Android app https://play.google.com/store/apps/details?id=appinventor.ai_server.bharatheadlinenews

Instagram https://www.instagram.com/bharatheadlinenews/

Facebook https://www.facebook.com/bharatheadlinenewsrajkot

Youtube https://www.youtube.com/channel/UCOwXK5FMM3aKAkWzog