મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન (SIR) ને લઈને ચાલી રહેલા રાજકીય ઘમાસાણ વચ્ચે દેશના ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) ના વહીવટી માળખામાં મોટાપાયે ફેરફારો સામે આવ્યા છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના ૨૦ મહિનાના કાર્યકાળ દરમિયાન વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ૧૮ થી ૨૦ જેટલા મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ (CEO) ની બદલી કરવામાં આવી છે.
મુખ્ય પાસાં અને વિગતવાર અહેવાલ:
-
ટૂંકા ગાળામાં રેકોર્ડ ફેરબદલી:
-
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં પદભાર સંભાળનારા CEC જ્ઞાનેશ કુમારના ૨૦ મહિનાના કાર્યકાળમાં ૧૮ થી ૨૦ CEO અને વરિષ્ઠ ડેપ્યુટી ઇલેક્શન કમિશનરો (DEC) ના સ્તરે વ્યાપક બદલીઓ થઈ છે, જે ટૂંકા ગાળાની સૌથી મોટી કવાયત ગણાવાઈ રહી છે.
-
-
૩ વર્ષનો કાર્યકાળ પૂરો થાય તે પહેલાં જ બદલી:
-
સામાન્ય રીતે ચૂંટણી પંચ વહીવટી સાતત્ય માટે CEO ને ઓછામાં ઓછા ૩ વર્ષ માટે પદ પર રાખે છે. પરંતુ તાજેતરની ફેરબદલીમાં ઓછામાં ઓછા ૭ અધિકારીઓ એવા છે જેમણે ૨ વર્ષથી પણ ઓછો સમય વિતાવ્યો હતો.
-
વર્ષ ૨૦૨૫ માં ૮ થી ૯ રાજ્યો/UTs અને વર્ષ ૨૦૨૬ માં અત્યાર સુધીમાં અન્ય ૧૦ બદલીઓ કરાઈ છે.
-
-
અગાઉના CEC ના કાર્યકાળ સાથે સરખામણી:
-
જ્ઞાનેશ કુમાર (ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ થી વર્તમાન): ૨૦ મહિનામાં ૧૮-૨૦ CEO ની બદલી.
-
રાજીવ કુમાર (મે ૨૦૨૨ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫): ૩૩ મહિનાના કાર્યકાળ (લોકસભા ૨૦૨૪ સહિત) માં ૨૩ CEO બદલાયા હતા.
-
સુનીલ અરોરા અને સુશીલ ચંદ્રા: ૪૧ મહિનાના ગાળામાં ૨૯ CEO ની બદલી થઈ હતી.
-
-
બિહારથી શરૂ થયો ફેરબદલીનો સિલસિલો:
-
બદલીની શરૂઆત એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં બિહારથી થઈ હતી, જ્યાં SIR પ્રક્રિયા સૌથી પહેલાં યોજાઈ હતી (HR શ્રીનિવાસના સ્થાને વિનોદ સિંહ ગુંજિયાલ મૂકાયા).
-
ત્યારબાદ નાગાલેન્ડ, છત્તીસગઢ, જમ્મુ-કાશ્મીર, હરિયાણા, મધ્યપ્રદેશ, કર્ણાટક, મણિપુર, લદાખ અને લક્ષદ્વીપમાં પણ નવા મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
-
