જૈન ધર્મના પર્વાધિરાજ ગણાતા પર્યુષણ મહાપર્વનો આજથી, 8 સપ્ટેમ્બર 2026થી પ્રારંભ થયો છે. આગામી 8 દિવસ દરમિયાન જૈન સમાજમાં તપ, સંયમ, સાધના અને આત્મચિંતન સાથે વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજાશે. અમદાવાદ સહિત શહેરોના જિનાલયો અને ઉપાશ્રયોમાં ભક્તિભાવનું વાતાવરણ જોવા મળશે.
શ્વેતાંબર જૈન સમાજમાં પર્યુષણ 8થી 15 સપ્ટેમ્બર સુધી ઉજવાશે, જ્યારે દિગંબર પરંપરામાં 10 દિવસીય દશલક્ષણ પર્વની આરાધના કરવામાં આવે છે.
8 દિવસ દરમિયાન તપ અને ધાર્મિક આરાધના
પર્યુષણ દરમિયાન શ્રાવક-શ્રાવિકાઓ પોતાની ક્ષમતા અને નિયમ પ્રમાણે વિવિધ પ્રકારની તપસ્યા કરે છે. આ દિવસો દરમિયાન ઉપવાસ ઉપરાંત આત્મનિરીક્ષણ અને પોતાના જીવનમાં રહેલા ક્રોધ, માન, માયા અને લોભ જેવા કષાયોને ઘટાડવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
- અઠ્ઠાઈ, એકાસણા, બિયાસણા અને આયંબિલ જેવી તપસ્યા
- અનેક શ્રાવકો દ્વારા ચૌવિહાર સહિતના નિયમોનું પાલન
- પ્રતિક્રમણ દ્વારા ભૂલો અને કર્મોની આલોચના
- જિનાલયોમાં શ્રી કલ્પસૂત્રનું વાંચન
- ભગવાન મહાવીરના જન્મકલ્યાણકનું ધાર્મિક વાંચન
આ સમયગાળા દરમિયાન અહિંસા અને જીવદયાની ભાવનાને પણ વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. અનેક શ્રાવકો લીલા શાકભાજી તેમજ બટાટા, ડુંગળી અને લસણ જેવા કંદમૂળનો ત્યાગ કરે છે.
ધર્મ અને સંયમનો સંદેશ આપશે સાધુ-સાધ્વીઓ
પર્યુષણ દરમિયાન વિવિધ જૈન સંઘો અને ઉપાશ્રયોમાં ધાર્મિક પ્રવચનો અને આરાધનાના કાર્યક્રમો યોજાશે. મોટી સંખ્યામાં સાધુ-સાધ્વીઓ શ્રાવકોને તપ, ત્યાગ, સંયમ અને આત્મશુદ્ધિનો માર્ગ સમજાવશે. બાલમુનિઓ પણ ધાર્મિક જ્ઞાન અને જીવનમૂલ્યો અંગે માર્ગદર્શન આપશે.
15 સપ્ટેમ્બરે સંવત્સરી, ‘મિચ્છામિ દુક્કડમ’
પર્યુષણનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસ 15 સપ્ટેમ્બરનો સંવત્સરી પર્વ રહેશે. આ દિવસે જૈન સમાજમાં એકબીજા પ્રત્યે થયેલી જાણતી-અજાણતી ભૂલો માટે ક્ષમા માંગવાની પરંપરા છે.
‘મિચ્છામિ દુક્કડમ’ના સંદેશ સાથે જૂના મનદુઃખ અને વેરભાવ ભૂલીને સંબંધોમાં પ્રેમ અને સ્નેહ વધારવાનો સંકલ્પ કરવામાં આવે છે. પર્યુષણનો આ સંદેશ માત્ર ધાર્મિક પર્વ પૂરતો સીમિત ન રહી, પરંતુ જીવનમાં ક્ષમા, સંયમ અને આત્મશુદ્ધિ અપનાવવાની પ્રેરણા આપે છે.
