સામાન્ય રીતે ફેફસાના કેન્સર (Lung Cancer) માટે માત્ર ધૂમ્રપાનને જવાબદાર માનવામાં આવે છે, પરંતુ તાજેતરના અહેવાલો અને તબીબી નિષ્ણાતોના મતે હવે જે લોકો સિગારેટ કે તંબાકુનું સેવન નથી કરતા તેમને પણ ફેફસાનું કેન્સર થઈ રહ્યું છે.
બિન-ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં ફેફસાના કેન્સર થવાના મુખ્ય કારણો:
-
ગંભીર વાયુ પ્રદૂષણ (Air Pollution): શહેરોમાં વધતું પ્રદૂષણ, વાહનોનો ધુમાડો, ફેક્ટરીઓમાંથી નીકળતું ઝેરી ઉત્સર્જન અને બાંધકામની ધૂળ ફેફસાં માટે મોટું જોખમ બને છે. લાંબા સમય સુધી ઝેરી હવામાં શ્વાસ લેવાથી સૂક્ષ્મ કણો (PM 2.5 જેવા કણો) ફેફસાંના ઊંડા ભાગ સુધી પહોંચીને કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે.
-
ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ અને સોજો: પ્રદૂષિત હવામાં રહેલા કેમિકલ્સ અને ઝેરી કણોના સતત સંપર્કમાં આવવાથી ફેફસાંના પેશીઓમાં (Tissues) સોજો આવે છે અને ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ વધે છે, જે સમય જતાં કોષોની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિનું કારણ બની શકે છે.
-
સેકન્ડ-હેન્ડ સ્મોક (Passive Smoking): જે લોકો પોતે ધૂમ્રપાન નથી કરતા, પરંતુ આસપાસના લોકો દ્વારા પીવામાં આવતી સિગારેટના ધુમાડાના સંપર્કમાં સતત રહે છે, તેમને પણ ફેફસાના કેન્સરનું જોખમ રહેલું છે.
-
ઘરની અંદરનું પ્રદૂષણ (Indoor Pollution): રસોઈ બનાવતી વખતે લાકડા કે કોલસાના ધુમાડાનો લાંબો સમય સુધી સંપર્ક રહેવો અથવા યોગ્ય વેન્ટિલેશન ન હોવાને કારણે પણ ફેફસાંને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, માત્ર ધૂમ્રપાન ન કરવાથી ફેફસાં સંપૂર્ણ સુરક્ષિત રહે છે તે માન્યતા ખોટી છે. પ્રદૂષણથી બચવા માટે માસ્કનો ઉપયોગ, શુદ્ધ હવાના સંપર્કમાં રહેવું અને નિયમિત સ્વાસ્થ્ય તપાસ કરાવવી અત્યંત આવશ્યક છે.











