હાલમાં દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં ‘સ્ક્રબ ટાઇફસ’ના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આ એક બેક્ટેરિયલ ચેપ છે, જે સંક્રમિત ચિગર (Chigger – માઇટ્સના અત્યંત નાના લાર્વા) ના કરડવાથી થાય છે. નેશનલ લાઇબ્રેરી ઑફ મેડિસિન અનુસાર, વિશ્વમાં દર વર્ષે આશરે ૧૦ લાખ લોકો આ ચેપનો ભોગ બને છે.
અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દાઓ
-
રોગનું કારણ અને ફેલાવો:
-
આ ચેપ ઓરિએન્ટિયા ત્સુત્સુગામુશી (Orientia tsutsugamushi) નામના બેક્ટેરિયાથી થાય છે.
-
ઘાસ, ઝાડીઓ, ખેતરો અને જંગલ જેવા વિસ્તારોમાં રહેતા સંક્રમિત ચિગર ત્વચા સાથે ચોંટીને કરડે ત્યારે આ બેક્ટેરિયા શરીરમાં પ્રવેશે છે.
-
-
પ્રારંભિક લક્ષણો અને વિશેષ સંકેત (‘એસ્ચર’):
-
સામાન્ય લક્ષણો: તીવ્ર તાવ, માથાનો સખત દુખાવો, ઠંડી લાગવી, શરીરમાં દુખાવો અને નબળાઈ.
-
વિશેષ લક્ષણ (Eschar): જીવાત કરડી હોય તે જગ્યાએ કાળા રંગની પોપડી અથવા ઘા જેવું નિશાન (એસ્ચર) ઉપસી આવે છે.
-
ગંભીરતા: સારવારમાં વિલંબ થાય તો ન્યુમોનિયા, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, મગજમાં સોજો (એન્સેફેલાઇટિસ), લો બ્લડ પ્રેશર અને મલ્ટી-ઓર્ગન ફેલ્યોર જેવી ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
-
-
તપાસ અને નિદાન પદ્ધતિઓ:
-
ટેસ્ટ: IgM ELISA, IFA (ઇમ્યુનોફ્લોરેસન્ટ એસે), PCR ટેસ્ટ, તેમજ CBC, લિવર અને કિડની ફંક્શન ટેસ્ટ દ્વારા નિદાન કરવામાં આવે છે.
-
-
સારવાર અને સુધારો:
-
ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ યોગ્ય એન્ટિબાયોટિક દવાઓ અને સપોર્ટિવ કેર (IV ફ્લુઇડ, ઓક્સિજન) આપવાથી ૨૪ થી ૪૮ કલાકમાં તાવ ઘટે છે અને ૩ થી ૭ દિવસમાં દર્દી સ્વસ્થ થાય છે.
-
-
બચાવ અને સાવચેતીઓ:
-
ઘાસ કે ઝાડીઓવાળા વિસ્તારમાં જતી વખતે આખા શરીરને ઢાંકતા કપડાં પહેરવા.
-
જંતુનાશક ક્રીમ/સ્પ્રે (Insect Repellent) નો ઉપયોગ કરવો.
-
આ બીમારી એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં કે પાલતુ પ્રાણીઓથી સીધી ફેલાતી નથી, તેમજ હાલમાં આ રોગ સામે કોઈ રસી (Vaccine) ઉપલબ્ધ નથી.
-
