અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમની બે દિવસીય સત્તાવાર મુલાકાતે ચીન પહોંચ્યા છે, પરંતુ તેમના સ્વાગતમાં ચીને અપનાવેલી કૂટનીતિ અત્યારે વિશ્વભરમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે. અપેક્ષાથી વિપરિત, ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ એરપોર્ટ પર ટ્રમ્પના સ્વાગત માટે હાજર રહ્યા નહોતા. ચીને આ રીતે અમેરિકાને પોતાની તાકાત અને કડક વલણનો પરોક્ષ સંકેત આપ્યો હોવાનું મનાય છે.
એરપોર્ટ પર કોણે કર્યું સ્વાગત?
ટ્રમ્પનું એરફોર્સ વન વિમાન જ્યારે બેઇજિંગ ઉતર્યું ત્યારે તેમનું સ્વાગત ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હાન ઝેંગ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે તેમની સાથે ચીનના વિદેશ મંત્રી મા ઝાઓક્સુ, અમેરિકામાં ચીનના રાજદૂત કુઇ તિયાનકાઇ અને ચીનમાં અમેરિકાના રાજદૂત ડેવિડ પેર્ડ્યુ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
શા માટે આ સ્વાગત ચર્ચામાં છે?
સામાન્ય રીતે ટ્રમ્પ જ્યારે અન્ય દેશોની મુલાકાતે જાય છે (જેમ કે તાજેતરમાં યુએઈ, ઇઝરાયલ કે સાઉદી અરેબિયા), ત્યારે ત્યાંના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો પોતે સ્વાગત કરવા આવતા હોય છે. ચીનનો આ વ્યવહાર કૂટનીતિક દ્રષ્ટિએ ઘણો સૂચક માનવામાં આવે છે:
-
પ્રોટોકોલનો ભેદ: 2017માં પણ જ્યારે ટ્રમ્પ ચીન આવ્યા હતા ત્યારે વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીએ સ્વાગત કર્યું હતું. આ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિને મોકલીને ચીને સહેજ સ્તર ઊંચું કર્યું છે. છતાં જિનપિંગની ગેરહાજરીએ દૂરી સ્પષ્ટ કરી છે.
-
ઐતિહાસિક સંદર્ભ: છેલ્લે 2009માં જ્યારે શી જિનપિંગ પોતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ હતા, ત્યારે તેઓ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામાનું સ્વાગત કરવા એરપોર્ટ ગયા હતા. પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ તેમણે આ પરંપરાથી અંતર રાખ્યું છે.
આ મુલાકાતમાં કયા મુદ્દાઓ પર છે દુનિયાની નજર?
ટ્રમ્પ અને જિનપિંગ વચ્ચેની આ બેઠક માત્ર ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ તેમાં ગંભીર વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર મંથન થવાનું છે:
-
વ્યાપાર અને ટેરિફ: બંને દેશો વચ્ચે ચાલતા ટ્રેડ વોર અને ટેક્સના મુદ્દે ચર્ચા.
-
ટેકનોલોજી અને એઆઈ (AI): આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે વર્ચસ્વની લડાઈ.
-
સંરક્ષણ અને તાઇવાન: તાઇવાનના મુદ્દે ચીનનું કડક વલણ અને યુએસ શસ્ત્રોનું વેચાણ.
-
મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ: ઇઝરાયલ-હમાસ સંઘર્ષ અને ઈરાન સાથેના સંબંધો. નોંધનીય છે કે ટ્રમ્પના આગમન પહેલા જ ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ચીનની મુલાકાત લીધી હતી.
-
સપ્લાય ચેઈન: ખાસ કરીને રેર અર્થ મિનરલ્સ (દુર્લભ ખનીજો) પરના નિયંત્રણો.
