દિલ્હી સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ₹1,03,700 કરોડનું બજેટ રજૂ કર્યું છે. આ ગયા વર્ષના બજેટ કરતા આશરે ₹3,700 કરોડ વધુ છે. મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આ બજેટની થીમ ‘વિકસિત દિલ્હી, હરિત દિલ્હી’ છે, જેમાં શિક્ષણ, આરોગ્ય, પરિવહન, પર્યાવરણ અને શહેરી વિકાસને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
બજેટનો મુખ્ય ભાર પાયાની સુવિધાઓને મજબૂત કરવા, વિકાસ યોજનાઓને વેગ આપવા અને દિલ્હીવાસીઓના જીવનધોરણને ઊંચું લાવવા પર છે. બજેટમાંથી ₹62,550 કરોડ વિવિધ યોજનાઓ અને પ્રોજેક્ટ્સ પર ખર્ચવામાં આવશે. જ્યારે ₹41,150 કરોડ મહેસૂલ અને મૂડી ખર્ચ માટે ફાળવવામાં આવ્યા છે. મહિલાઓ માટે ‘લખપતિ બેટી’ અને ફ્રી બસ સફર જેવી ભેટો ચાલુ રહેશે.
સરકારની કમાણી ક્યાંથી થશે?
સરકારની આવકનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત GST રહેશે, જેમાંથી ₹43,500 કરોડ મળવાનો અંદાજ છે. કુલ કર આવક આશરે ₹74,000 કરોડ રહેવાની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત:
-
બિન-કર આવકમાંથી: ₹900 કરોડ
-
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજનાઓમાંથી: ₹3,931 કરોડ
-
કેન્દ્રીય સહાય: ₹968 કરોડ
-
કેન્દ્રીય માર્ગ ભંડોળ: ₹591 કરોડ
-
સ્વચ્છ ગંગા મિશન: ₹1,500 કરોડ
-
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન: ₹100 કરોડ
-
બજેટ સંતુલન માટે બજારમાંથી ₹16,700 કરોડનું ધિરાણ (લોન) લેવાની પણ યોજના છે.
કયા ક્ષેત્રો પર સૌથી વધુ ખર્ચ?
-
શિક્ષણ: ₹19,326 કરોડ (કુલ બજેટના આશરે 64%)
-
આરોગ્ય: ₹13,034 કરોડ
-
પરિવહન અને માર્ગ પરિયોજનાઓ: ₹12,613 કરોડ
-
આવાસ અને શહેરી વિકાસ: ₹11,572 કરોડ
-
સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ: ₹10,537 કરોડ
-
જળ પુરવઠો અને સ્વચ્છતા: ₹9,000 કરોડ
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને શહેરી વિકાસ
-
મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (MCD) ને ₹11,266 કરોડ અને લોકનિર્માણ વિભાગ (PWD) માટે ₹5,921 કરોડની જોગવાઈ.
-
750 કિમી રસ્તાઓના પુનઃવિકાસ માટે ₹1,392 કરોડ.
-
અનધિકૃત કોલોનીઓના વિકાસ માટે ₹800 કરોડ અને ધારાસભ્ય ફંડ (MLA LAD) માટે ₹350 કરોડ.
ગ્રીન બજેટ, જળ અને સીવરેજ વ્યવસ્થા
સરકારે પર્યાવરણને ધ્યાનમાં રાખીને કુલ બજેટના 21.44% એટલે કે ₹22,236 કરોડ હરિત યોજનાઓ માટે નક્કી કર્યા છે. દિલ્હી જલ બોર્ડને ₹9,000 કરોડ આપવામાં આવશે. સીવરેજ ક્ષમતા 707 MGD થી વધારીને 814 MGD કરવાનું લક્ષ્ય છે.
આરોગ્ય ક્ષેત્રની મોટી જાહેરાતો
-
હોસ્પિટલોમાં નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ₹150 કરોડ અને મશીનો-દવાઓ માટે ₹787 કરોડ.
-
આયુષ્માન યોજનાના વિસ્તરણ માટે ₹202 કરોડ.
-
750 થી વધુ નવા હેલ્થ સેન્ટર ખોલવામાં આવશે અને નવજાત શિશુઓની તપાસ માટે “ANMOL” યોજના શરૂ થશે.
શિક્ષણ પર વિશેષ ધ્યાન
-
નવી સ્કૂલ બિલ્ડિંગ માટે ₹200 કરોડ અને શાળાઓના વિસ્તરણ માટે ₹275 કરોડ.
-
કન્યાઓને સાયકલ આપવા માટે ₹90 કરોડ અને તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને લેપટોપ આપવા માટે ₹10 કરોડ.
સામાજિક યોજનાઓ અને પરિવહન
-
મહિલા સમૃદ્ધિ યોજના માટે ₹5,110 કરોડ.
-
મહિલાઓ અને ટ્રાન્સજેન્ડર માટે મફત બસ મુસાફરી ચાલુ રહેશે (ખર્ચ ₹450 કરોડ).
-
મફત ગેસ સિલિન્ડર યોજના માટે ₹260 કરોડ અને “લખપતિ બેટી યોજના” માટે ₹128 કરોડ.
-
6,130 નવી ઈલેક્ટ્રિક બસો ખરીદવામાં આવશે અને મેટ્રો વિસ્તરણ માટે ₹2,885 કરોડની જોગવાઈ.
ઉદ્યોગ અને રોજગાર
-
MSME સેક્ટર માટે ₹48 કરોડ અને 32,000 યુવાનોને તાલીમ આપવામાં આવશે.
-
પર્યટન માટે ₹412 કરોડનું બજેટ, જેમાં ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ અને 1,000 આધુનિક શૌચાલય બનાવવાની યોજના સામેલ છે.
