વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘વિકસિત ભારત’ના વિઝનને સાકાર કરવા અને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાતના શહેરોને સ્માર્ટ અને ટકાઉ બનાવવા માટે એક નવીન પહેલની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ગુજરાત અર્બન ડેવલપમેન્ટ મિશન (GUDM) દ્વારા હવે રાજ્યના ૧૭ મહાનગરપાલિકા અને ૧૫૨ નગરપાલિકા વિસ્તારોમાં તળાવો અને હવાની ગુણવત્તાનું રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે.
શું છે “લેક એન્ડ એર વોચ” પહેલ?
ઝડપથી વધતા શહેરીકરણને કારણે ઘટતી હવાની ગુણવત્તા અને પ્રદૂષિત થતા તળાવોના સંરક્ષણ માટે આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વિકસાવવામાં આવ્યું છે. ₹૧૦ કરોડના બજેટ સાથે શરૂ થનારી આ યોજના પર્યાવરણ સુરક્ષામાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
પહેલના મુખ્ય પાસાઓ:
1. તળાવોનું સંરક્ષણ (Lake Monitoring)
-
સેટેલાઇટ ટેક્નોલોજી: સેટેલાઇટ દ્વારા તળાવોના વિસ્તાર, પાણીમાં જામતો કાંપ, ગંદકી અને શેવાળ (Algae)નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે.
-
રિયલ-ટાઇમ એલર્ટ: જો પાણીની ગુણવત્તા બગડશે, તો સિસ્ટમ આપમેળે સંબંધિત વિભાગને ચેતવણી આપશે, જેથી સમયસર સફાઈ અને રિચાર્જિંગની કામગીરી થઈ શકે.
2. હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો (Air Quality Monitoring)
-
AQI ટ્રેકિંગ: રાજ્યની તમામ ૧૭ મહાનગરપાલિકા અને ૧૫૨ નગરપાલિકાઓમાં એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ પોઈન્ટ્સ સ્થાપવામાં આવશે.
-
તાત્કાલિક પગલાં: જ્યારે પણ હવામાં પ્રદૂષણનું સ્તર (AQI) વધશે, ત્યારે સિસ્ટમ એલર્ટ જનરેટ કરશે. આ ડેટાના આધારે પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે તાત્કાલિક એક્શન પ્લાન અમલમાં મૂકી શકાશે.
3. સંકલિત ડિજિટલ ડેશબોર્ડ
-
રાજ્ય કક્ષાએ એક સેન્ટ્રલ ડેશબોર્ડ બનાવવામાં આવશે જેમાં મેપ્સ, ટ્રેન્ડ્સ અને તમામ ગતિવિધિઓની માહિતી લાઈવ જોઈ શકાશે.
-
આનાથી વિવિધ સરકારી વિભાગો વચ્ચે સંકલન વધશે અને કામગીરીમાં પારદર્શિતા આવશે.
આ પહેલથી નાગરિકોને શું ફાયદો થશે?
-
જનજાગૃતિ: નાગરિકોને તેમના શહેરની હવાની ગુણવત્તા અને નજીકના તળાવોની સ્થિતિ વિશે ઓનલાઇન માહિતી મળશે.
-
સ્વસ્થ જીવન: પ્રદૂષણ પર સતત દેખરેખ રહેવાથી શહેરીજનોના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થશે.
-
ટકાઉ વિકાસ: આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) સામે લડવા માટે આ એક મજબૂત કદમ સાબિત થશે.
