વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ: જીવંત સાહિત્યિક વારસાની ઉજવણી

દર વર્ષે 24 ઓગસ્ટના રોજ વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ તરીકે ગુજરાતી ભાષાની સમૃદ્ધિ, ઇતિહાસ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી સહિતના આગેવાનોએ સમગ્ર વિશ્વમાં વસતાં ગુજરાતીઓને આ દિવસ નિમિત્તે શુભેચ્છાઓ પાઠવી છે. 24 ઓગસ્ટ 1833ના રોજ સુરતમાં જન્મેલા કવિ નર્મદની જન્મજયંતિ હોવાથી આ તારીખનું વિશેષ મહત્વ છે.

આધુનિક ગુજરાતીના પ્રણેતા: કવિ નર્મદ

• બહુમુખી પ્રતિભા: કવિ નર્મદ માત્ર કવિ જ નહીં પરંતુ નિબંધકાર, નાટ્યકાર, પત્રકાર, શબ્દકોશકાર અને સમાજ સુધારક પણ હતા.

• નર્મકોશ: 1873માં તેમણે 25,000થી વધુ શબ્દો ધરાવતો એકભાષી ગુજરાતી શબ્દકોશ ‘નર્મકોશ’ પ્રકાશિત કર્યો હતો.

• રાજ્યગીત: 1873માં તેમણે લખેલી પ્રખ્યાત કવિતા “જય જય ગરવી ગુજરાત” આજે ગુજરાતનું સત્તાવાર રાજ્યગીત છે.

• વિચારધારા: નર્મદનો મુખ્ય સંદેશ એ હતો કે ગુજરાતી માત્ર ઘરેલું વાતચીત પૂરતી સીમિત ન રહેતાં આધુનિક વિચારો, સામાજિક સુધારા, દેશભક્તિ અને જ્ઞાન વ્યક્ત કરવાનું શક્તિશાળી માધ્યમ બનવી જોઈએ.

ઉમાશંકર જોશી અને સમૃદ્ધ સાહિત્યિક વિરાસત

• વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણ: જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિજેતા કવિ ઉમાશંકર જોશીએ ગુજરાતી ભાષાની બૌદ્ધિક ક્ષિતિજોનો વિસ્તાર કર્યો. તેમણે કવિતામાં કહ્યું હતું: “એ તે કેવી ગુજરાતી જે હોય કેવલ ગુજરાતી..?”

• માતૃભાષા પ્રેમ: તેમણે પોતાની કવિતા “મારી માતૃભાષા માને ગુજરાતી” માં માતૃભાષા પ્રત્યે અનન્ય પ્રેમ વ્યક્ત કરી તેને કુદરતી રીતે જીવંત રાખવા આહ્વાન કર્યું હતું.

• સાહિત્યિક ધરોહર: નરસિંહ મહેતા, અખો, પ્રેમાનંદ, દલપતરામ, ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, ઝવેરચંદ મેઘાણી, કાકા કાલેલકર, સુંદરમ, પન્નાલાલ પટેલ, સુરેશ જોશી અને રઘુવીર ચૌધરી જેવા અનેક સાહિત્યકારોએ આ ભાષાને સતત સમૃદ્ધ બનાવી છે.

વર્તમાન પેઢીની જવાબદારી

વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ માત્ર ભૂતકાળને યાદ કરવાનો પ્રસંગ નથી, પરંતુ ભાષાના ભવિષ્ય અંગે વિચારવાનો અવસર છે. ગુજરાતી ભાષા ત્યારે જ અખંડિત રહેશે જ્યારે નવી પેઢી ગુજરાતી પુસ્તકો વાંચે, કુટુંબમાં માતૃભાષાનો ઉપયોગ થાય, ડિજિટલ સ્પેસમાં ગુજરાતી કન્ટેન્ટ વધે અને ટેકનોલોજીના યુગમાં યુવાનો આત્મવિશ્વાસથી પોતાની માતૃભાષાનો ઉપયોગ કરતા થાય.