ભારતીય ટેકનોલોજી સંસ્થા (IIT) કાનપુરના સંશોધકો દ્વારા ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસની સારવાર માટે એક ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ શોધ કરવામાં આવી છે. આ અભ્યાસમાં સ્વાદુપિંડ (Pancreas) ના રોગપ્રતિકારક કોષો અને ઇન્સ્યુલિન ઉત્પન્ન કરતા કોષો વચ્ચેના સંબંધ પર નવો પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસની સારવાર માટે નવી દિશા ખોલી શકે છે.
સંશોધનની મુખ્ય વિગતો અને તારણો:
-
નવા સંચાર માર્ગની ઓળખ: ‘જર્નલ ઑફ ક્લિનિકલ ઇન્વેસ્ટિગેશન’ માં પ્રકાશિત આ અભ્યાસ મુજબ, સ્વાદુપિંડમાં રહેલા મેક્રોફેજ (રોગપ્રતિકારક કોષો) લાંબા સમય સુધી બળતરા પેદા કર્યા વિના પણ નજીકમાં આવેલા બીટા કોષો (ઇન્સ્યુલિન ઉત્પન્ન કરતા કોષો) સાથે સીધો સંચાર કરી શકે છે.
-
માત્ર થોડી મિનિટોમાં અસર: આ રોગપ્રતિકારક કોષો માત્ર થોડી જ મિનિટોમાં ઇન્સ્યુલિનના સ્ત્રાવને સીધી અસર કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયા પાછળ સ્ફિન્ગોલિપિડ્સ (Sphingolipids) નામના ચરબીના અણુઓ સંદેશવાહક તરીકે કામ કરે છે.
-
GPR18 રિસેપ્ટરની ભૂમિકા: અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે મેક્રોફેજ કોષો પર હાજર GPR18 નામનું રિસેપ્ટર આ સિગ્નલિંગ પ્રક્રિયાને સક્રિય કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. પ્રયોગો દરમિયાન જ્યારે આ માર્ગને અવરોધવામાં આવ્યો, ત્યારે ઉંદરના મોડેલમાં ઇન્સ્યુલિનનો સ્ત્રાવ સુધરેલો જોવા મળ્યો હતો.
ભવિષ્યની સારવાર માટે સંભાવનાઓ:
આ સંશોધન ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસની દવાઓ વિકસાવવા માટે GPR18 રિસેપ્ટર, સ્ફિન્ગોલિપિડ સિગ્નલિંગ અને સંબંધિત ટ્રાન્સપોર્ટર જેવા નવા લક્ષ્યો પૂરા પાડે છે. જોકે, વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આ પ્રાયોગિક મોડેલ પર આધારિત સંશોધન છે અને માનવીઓમાં તેની અસરકારકતા સાબિત કરવા માટે હજુ વધુ અભ્યાસની જરૂર છે. આથી, હાલ તેને ડાયાબિટીસનો સંપૂર્ણ ઇલાજ માની શકાય નહીં, પરંતુ તે આ બીમારી સામેની લડાઈમાં એક મોટી વૈજ્ઞાનિક સફળતા જરૂર છે.
