લોકસભા અને વિધાનસભાની અનુસૂચિત જાતિ (SC) તથા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) માટે અનામત બેઠકો પર દરેક ચૂંટણીમાં રોટેશન (અદલાબદલી) નીતિ લાગુ કરવાની માંગ કરતી અરજીને સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે કાયદામાં ફેરફાર કરવો કે રોટેશન નીતિ નક્કી કરવી તે ન્યાયતંત્રના અધિકારક્ષેત્ર બહારનો વિષય છે અને આ કામ માત્ર સંસદનું છે.
મુખ્ય પાસાં અને વિગતવાર અહેવાલ:
-
ઉત્તર પ્રદેશની કાદીપુર બેઠકથી શરૂ થયો હતો વિવાદ:
-
યુપીના સુલતાનપુર જિલ્લાની ૧૯૧-કાદીપુર વિધાનસભા બેઠક છેલ્લા સાત દાયકાથી સતત SC સમુદાય માટે અનામત હોવાથી રોટેશન સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટે અરજદાર જગદીશ સિંહે કોર્ટમાં અરજી કરી હતી.
-
અરજદારની દલીલ હતી કે લાંબા સમયથી બેઠક અનામત રહેવાને કારણે અન્ય વર્ગના લોકોને તક મળતી નથી અને લાભ અમુક વર્ગ પૂરતો મર્યાદિત રહે છે.
-
-
સુપ્રીમ કોર્ટની ટકોર – ‘તમે ખોટો નંબર જોડ્યો છે’:
-
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની પીઠે અરજદારને રમૂજી અંદાજમાં કહ્યું કે તેઓએ ‘ખોટો નંબર જોડ્યો છે’ કારણ કે આ મામલો કોર્ટનો નહીં પરંતુ સંસદનો છે.
-
કોર્ટે અરજદારને સલાહ આપી કે જો કાયદામાં ફેરફાર ઈચ્છતા હોય તો તેમણે અદાલતને બદલે જનપ્રતિનિધિઓનો સંપર્ક કરી સંસદ સમક્ષ પોતાની રજૂઆત કરવી જોઈએ.
-
-
મતદાન અને ચૂંટણી લડવાના અધિકારમાં તફાવત:
-
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૩૦ અને ૩૩૨ અથવા પરિસીમન કાયદામાં રોટેશનની કોઈ અનિવાર્યતા નથી.
-
વોટ આપવાનો અધિકાર અને ચોક્કસ બેઠક પરથી જ ચૂંટણી લડવાનો દાવો બંને અલગ બાબતો છે, અને સામાન્ય વર્ગના ઉમેદવારો પાસે અન્ય બિન-અનામત બેઠકો પરથી લડવાનો વિકલ્પ હોય છે. અગાઉ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે પણ આ અરજી ફગાવી દીધી હતી, જેની પર સુપ્રીમ કોર્ટે મહોર લગાવી છે.
-
