GST હેઠળ ધરપકડની જોગવાઈ નાબૂદ કરવા દરખાસ્ત; પ્રોસિક્યુશનની મર્યાદા ₹1 કરોડથી વધારી ₹5 કરોડ કરવા સૂચન, સામાન્ય મહત્તમ દંડમાં પણ ઘટાડાની ભલામણ
નવી દિલ્હી | ભારત હેડલાઇન
દેશની ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) વ્યવસ્થામાં કરદાતાઓને વધુ સરળતા મળે, વેપારીઓ પરનો પ્રક્રિયાત્મક બોજ ઘટે અને કરવેરા સંબંધિત વિવાદોમાં ઘટાડો થાય તે દિશામાં GST કાઉન્સિલની 57મી બેઠકમાં અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ ભલામણો કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોનાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમનની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠકમાં ધરપકડ, પ્રોસિક્યુશન, દંડ, નોંધણી, રિટર્ન, રિફંડ તથા માલસામાનની હેરફેરને લગતી જોગવાઈઓમાં સુધારા કરવા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
કાઉન્સિલે CGST એક્ટની કલમ 69 નાબૂદ કરીને GST હેઠળ ધરપકડની સત્તા પાછી ખેંચવાની ભલામણ કરી છે. આ સાથે પ્રોસિક્યુશન માટેની નાણાકીય મર્યાદા ₹1 કરોડથી વધારીને ₹5 કરોડ કરવા તથા સામાન્ય મહત્તમ દંડ ₹25,000થી ઘટાડીને ₹10,000 કરવા પણ ભલામણ કરવામાં આવી છે. જોકે, આ તમામ બાબતોને અમલમાં મૂકવા માટે જરૂરી કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને સત્તાવાર સૂચનાઓ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
ધરપકડ અને પ્રોસિક્યુશનના નિયમોમાં ફેરફારની દરખાસ્ત
GST કાયદાની અમલવારી દરમિયાન કરદાતાઓ અને વેપારીઓને પડતી મુશ્કેલીઓ ઘટાડવાના હેતુથી કાઉન્સિલે ધરપકડ સંબંધિત જોગવાઈમાં મૂળભૂત ફેરફાર સૂચવ્યો છે. CGST એક્ટની કલમ 69 નાબૂદ કરવાની ભલામણ આ બેઠકના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંની એક છે.
આ ઉપરાંત, પ્રોસિક્યુશન માટેની નાણાકીય મર્યાદા ₹1 કરોડથી વધારી ₹5 કરોડ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. કાઉન્સિલે કેટલીક ગુનાહિત જોગવાઈઓનું તર્કસંગતકરણ કરવા અને સજાની જોગવાઈઓમાં ફેરફાર કરવા પણ ભલામણ કરી છે. આ દરખાસ્તોનો હેતુ કરચોરી સામે અસરકારક કાર્યવાહી જાળવી રાખવાની સાથે કરદાતાઓ માટે વધુ સંતુલિત વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે.
સામાન્ય મહત્તમ દંડ ₹25,000થી ઘટાડીને ₹10,000 કરવાની ભલામણ
GST કાયદાની કલમ 125 હેઠળ સામાન્ય મહત્તમ દંડની મર્યાદા ₹25,000થી ઘટાડીને ₹10,000 કરવા કાઉન્સિલે ભલામણ કરી છે. આ ફેરફાર અમલમાં આવે તો સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ આવરી લેવાતી ભૂલો અને બિનઅનુપાલનના કિસ્સાઓમાં દંડનો બોજ ઘટી શકે છે.
કાઉન્સિલે કરની નાની રકમ સંબંધિત નોટિસો માટે લઘુત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવા તેમજ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં કર અને વ્યાજની ચુકવણી કરનારા કરદાતાઓ માટે દંડની જોગવાઈઓમાં રાહત આપવા અંગે પણ ભલામણો કરી છે. જોકે, દરેક કેસમાં રાહત કઈ શરતો હેઠળ મળશે તે સંબંધિત કાયદાકીય સુધારાઓથી સ્પષ્ટ થશે.
ઝડપી રિફંડથી વેપારીઓને રોકડ પ્રવાહમાં રાહતની આશા
વેપાર જગતમાં લાંબા સમયથી રિફંડની પ્રક્રિયા અને તેમાં લાગતા સમયનો મુદ્દો મહત્ત્વનો રહ્યો છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને કાઉન્સિલે GST રિફંડ પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી, પારદર્શક અને ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવા ભલામણો કરી છે.
ઈલેક્ટ્રોનિક કેશ લેજરમાં રહેલી વધારાની રકમના રિફંડને અધિકારીના હસ્તક્ષેપ વિના સિસ્ટમ દ્વારા મંજૂર કરવાની દરખાસ્ત છે. જ્યારે પાત્ર નિકાસકારો અને ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર હેઠળના દાવાઓમાં જોખમ આધારિત મૂલ્યાંકન બાદ 90 ટકા રકમ કામચલાઉ ધોરણે મંજૂર કરવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવી છે.
આ વ્યવસ્થાઓનો અમલ થાય તો પાત્ર વેપારીઓની રિફંડ પ્રક્રિયા ઝડપી બની શકે છે, કાર્યકારી મૂડીની ઉપલબ્ધતા સુધરી શકે છે અને રોજિંદા વ્યવસાયમાં નાણાકીય પ્રવાહ જાળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
GST નોંધણીની પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનાવવાની તૈયારી
નોંધણી માટે જરૂરી દસ્તાવેજો અંગે સ્પષ્ટતા, FAQની સુવિધા અને GST પોર્ટલને વધુ વપરાશકર્તા-અનુકૂળ બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. નોંધણીની વિગતોમાં ચોક્કસ સુધારાઓ આપમેળે સ્વીકારવા તથા નોંધણી રદ કરવાની પ્રક્રિયામાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટાડવા માટે પણ દરખાસ્તો કરવામાં આવી છે.
ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ મારફતે વ્યવસાય કરતા નાના વિક્રેતાઓ માટે સરળ GST નોંધણી વ્યવસ્થા વિકસાવવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવી છે. આથી નિર્ધારિત શરતો હેઠળ નાના વિક્રેતાઓને અન્ય રાજ્યોમાં વેપાર વિસ્તરણ કરવામાં સરળતા મળી શકે છે.
રિટર્ન અને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટની વિસંગતતાઓ ઘટાડવા પ્રયાસ
GST રિટર્નમાં દર્શાવેલી કરજવાબદારી અને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) વચ્ચેની વિસંગતતાઓને કારણે વેપારીઓને નોટિસો અને અન્ય પ્રક્રિયાઓનો સામનો કરવો પડે છે. આ સમસ્યા ઘટાડવા માટે કાઉન્સિલે રિટર્ન ફાઇલિંગ અને ITCના સમાધાનની વ્યવસ્થામાં સુધારા સૂચવ્યા છે.
GSTR-1, GSTR-1A, GSTR-3B અને GSTR-2B વચ્ચે વિગતોનું વધુ સક્ષમ સમાધાન થાય તે માટે નિયમો અને પોર્ટલમાં ફેરફારોની ભલામણ કરવામાં આવી છે. આ સંબંધિત સુધારેલી વ્યવસ્થા એપ્રિલ 2027ના રિટર્નથી અમલમાં મૂકવાની દરખાસ્ત પણ કરવામાં આવી છે.
માલસામાનની હેરફેરમાં બિનજરૂરી અવરોધો ઘટાડવાની દરખાસ્ત
રાજ્યો વચ્ચે માલસામાનની અવરજવર સરળ બને અને પરિવહન દરમિયાન બિનજરૂરી વિલંબ ટળે તે માટે ઈ-વે બિલ સંબંધિત જોગવાઈઓમાં સુધારા કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
કાઉન્સિલે ચોક્કસ બાતમીના આધારે અને નિર્ધારિત અધિકારીની મંજૂરીથી વાહનો રોકવા, તપાસ કરવાની સત્તા તથા ટ્રાન્ઝિટ દરમિયાન માલસામાન અટકાવવા સંબંધિત નિયમોને વધુ સ્પષ્ટ અને તર્કસંગત બનાવવાની દરખાસ્ત કરી છે. આ સુધારાઓનો અંતિમ વ્યાપ કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને સત્તાવાર સૂચનાઓથી નક્કી થશે.
નાના વેપારીઓ અને નિકાસકારો માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ ભલામણો
કાઉન્સિલે ₹5 કરોડ સુધીનું ટર્નઓવર ધરાવતા અને સીધા ગ્રાહકો સાથે વ્યવહાર કરતા ચોક્કસ નાના વ્યવસાયો માટે વૈકલ્પિક યોજનાને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપવાની ભલામણ કરી છે. આ ઉપરાંત સેવાઓની નિકાસ, વિદેશી શાખાઓને પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓ અને ITC રિફંડ સંબંધિત જોગવાઈઓમાં ફેરફારો સૂચવવામાં આવ્યા છે.
કેપિટલ ગુડ્સ અને કેટલીક ઇનપુટ સેવાઓ પર એકત્રિત થયેલી ITCના રિફંડની પાત્રતા વિસ્તારવા અંગેની ભલામણો પણ કરવામાં આવી છે. આથી પાત્ર ઉદ્યોગો અને નિકાસકારોની કાર્યકારી મૂડી પરનો બોજ હળવો થવાની સંભાવના છે.
ભલામણો સામે હવે અમલની પ્રક્રિયા મહત્ત્વપૂર્ણ
GST કાઉન્સિલની 57મી બેઠકમાં કરવામાં આવેલી ભલામણો કરવેરા વ્યવસ્થાને વધુ સરળ, પારદર્શક અને વ્યવસાયલક્ષી બનાવવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને ધરપકડની જોગવાઈ, પ્રોસિક્યુશનની મર્યાદા, દંડમાં ઘટાડો અને ઝડપી રિફંડ જેવા મુદ્દાઓ વેપારી વર્ગ માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
પરંતુ કાઉન્સિલની ભલામણ અને અમલમાં આવી ગયેલા કાયદા વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. સંબંધિત કાયદાકીય સુધારા, સરકારી સૂચનાઓ અને અમલની તારીખ જાહેર થયા બાદ જ આ ફેરફારોનો વાસ્તવિક વ્યાપ સ્પષ્ટ થશે.
