ચીન અને અમેરિકા જેવા દેશો સામે પોતાના વાયુ ક્ષેત્રની સુરક્ષા મજબૂત કરવા અને ભવિષ્યના યુદ્ધો માટે સજ્જ થવા ભારતે એક મહત્વકાંક્ષી વ્યૂહાત્મક દિશા અપનાવી છે. ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયે ૬ઠ્ઠી પેઢીના (6th Generation) ફાઈટર જેટના નિર્માણ માટે ફ્રાન્સના ‘ફ્યુચર કોમ્બેટ એર સિસ્ટમ’ (FCAS) પ્રોગ્રામમાં જોડાવાના પ્રયાસો ઝડપી બનાવ્યા છે. આ સાથે જ યુકે, ઈટાલી અને જાપાનના ‘ગ્લોબલ કોમ્બેટ એર પ્રોગ્રામ’ (GCAP) પર પણ નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
મુખ્ય વાતો અને વ્યૂહાત્મક સમીક્ષા
-
ફ્રાન્સ સાથે જોડાણની તક:
ફ્રાન્સ, જર્મની અને સ્પેનના સંયુક્ત FCAS પ્રોજેક્ટમાં કંપનીઓ વચ્ચે કામની વહેંચણી અને નેતૃત્વ અંગે મતભેદો ઊભા થતાં ફ્રાન્સ નવા વૈશ્વિક ભાગીદારોની શોધમાં છે. રાફેલ અને એન્જિન નિર્માણ ક્ષેત્રે ભારત-ફ્રાન્સ વચ્ચેના જૂના અને વિશ્વાસપાત્ર સંબંધોને કારણે ભારત માટે આ સુવર્ણ તક બની છે.
-
વાયુસેનાની વર્તમાન જરૂરિયાત:
ભારતીય વાયુસેના (IAF) ની મંજૂર થયેલી સ્ક્વોડ્રન સંખ્યા ૪૨ છે, પરંતુ જૂના વિમાનોની નિવૃત્તિને કારણે હાલમાં આ સંખ્યા ઘટીને ૨૯ પર આવી ગઈ છે. ૨૦૪૦ સુધીમાં વાયુ શક્તિમાં મોટો તફાવત ટાળવા માટે અત્યારથી આયોજન અત્યંત જરૂરી છે.
-
AMCA અને FCAS નો સમન્વય:
ભારત પોતાના સ્વદેશી ૫મી પેઢીના AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) પ્રોજેક્ટ પર ઝડપથી કામ કરી રહ્યું છે, જે ૨૦૩૦ના દાયકાના મધ્ય સુધીમાં સેવામાં સામેલ થશે. પરંતુ ૬ઠ્ઠી પેઢી માટે જરૂરી અત્યાધુનિક કૌશલ્ય મેળવવા વૈશ્વિક કન્સોર્ટિયમ સાથે કામ કરવું ભારત માટે સમય અને ટેક્નોલોજી બંનેની બચત કરાવશે.
