Universe: ઘણી વખત કેટલાક ગ્રહો ભ્રમણકક્ષામાં ફરતાં-ફરતાં સીધી રેખામાં આવી જાય છે. પરંતુ શું આ આઠેય ગ્રહો ક્યારેય સીધી રેખામાં આવ્યા છે કે પછી ક્યારેય આગળ આવશે? આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે ગ્રહોની ગોઠવણી ખ્યાલમાં તમામ ગ્રહો સીધી રેખામાં આવવાની કોઈ શક્યતા છે કે નહીં.
એક અદ્ભુત દૃશ્યની કલ્પના કરો જ્યાં આઠ ગ્રહો બુધ, શુક્ર, પૃથ્વી, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન – આકાશમાં સીધી રેખામાં દેખાય છે. ખગોળશાસ્ત્રનો આ મત ઘણો રસપ્રદ હોઈ શકે, પરંતુ શું આ કલ્પના સાચી હોઈ શકે? ઘણીવાર આપણે એક કે બે ગ્રહોને સીધી રેખામાં આવતા જોયા છે, પરંતુ શું આજદિન સુધી આઠેય ગ્રહો સીધી રેખામાં આવ્યા છે? આ એક મોટો પ્રશ્ન છે, અને આ લેખમાં આપણે આ પ્રશ્નનો જવાબ શોધવાનો પ્રયાસ કરીશું.
આપણા સૌરમંડળમાં સૂર્ય અને આઠ ગ્રહો છે. આ તમામ આઠ ગ્રહો સૂર્યની આસપાસ ફરે છે. જો કે, તેમની પાસે એક નિશ્ચિત માર્ગ છે, જેને આપણે ભ્રમણકક્ષા તરીકે ઓળખીએ છીએ. ગ્રહો તેમની ભ્રમણકક્ષામાં રહીને જ સૂર્યની આસપાસ ફરે છે. આ જ કારણે પૃથ્વી પર હવામાનમાં બદલાવ આવે છે.
શું કાંતતી વખતે ગ્રહો એક રેખામાં આવશે?
સૂર્યમંડળના ગ્રહો સૂર્યની આસપાસ ફરતા હોવાથી કેટલીક વાર કેટલાક ગ્રહો આકાશમાં એક રેખામાં દેખાય છે. પરંતુ શું બધા આઠ ગ્રહો ખરેખર ગોઠવાયેલા છે? તેનો જવાબ સૂર્યમંડળના આઠ ગ્રહો – બુધ, શુક્ર, પૃથ્વી, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન માટે “ગોઠવણી”ની વ્યાખ્યા વિશે તમે કેટલા ગંભીર છો તેના પર આધાર રાખે છે.
શું આઠ ગ્રહો સીધી રેખામાં દેખાશે?
આઠ ગ્રહોના એક સાથે આવવાની ચર્ચા ઉઠતી રહે છે. પણ સત્ય એ છે કે એક જ પંક્તિમાં સંપૂર્ણપણે આવવું લગભગ અશક્ય છે. જો આવું ક્યારેય થશે તો પણ તમે બધા ગ્રહોને એક સાથે તમારી આંખોથી જોઈ શકશો નહીં, કારણ કે સૂર્યની એક જ બાજુ તમામ ગ્રહોને જોવાનું શક્ય નથી.
આપણા સૌરમંડળમાં ગ્રહોની જુદી જુદી કક્ષાઓને કારણે પૃથ્વી પર આપણા દ્રષ્ટિકોણથી રેખામાં આવતા હોય તેવું લાગે તેવી સીધી રેખામાં તમામ ગ્રહો માટે આવવું અશક્ય છે.
અવકાશની વાસ્તવિકતા અને વિચારસરણી વચ્ચેનો તફાવત
સૂર્યના વિષુવવૃત્ત પ્રમાણે તમામ ગ્રહોની કક્ષાઓ જુદી જુદી માત્રામાં નમેલી હોય છે. પિટ્સબર્ગ યુનિવર્સિટીના ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્રી આર્થર કોસોવસ્કી લાઇવ સાયન્સને કહે છે કે આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે ગ્રહો આકાશમાં એક રેખામાં દેખાય છે, ત્યારે તેઓ ખરેખર 3D સ્પેસમાં સીધી રેખા પર હોતા નથી.
દક્ષિણ આફ્રિકાની વિટ્સ યુનિવર્સિટીના ખગોળભૌતિકશાસ્ત્રી નિકિતા મડાનાપાલે જણાવ્યું હતું કે ગ્રહોની ગોઠવણીનો ખ્યાલ અવકાશમાં કોઈ પણ મહત્વપૂર્ણ ભૌતિક ગોઠવણી કરતાં પૃથ્વી પરની આપણી વિચારસરણી અનુસાર ઉદભવેલા ચિત્ર વિશે વધુ જણાવે છે.
શું ગ્રહો ખરેખર નજીક છે?
ગ્રહોની યુતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે પૃથ્વી પરના આપણા દ્રષ્ટિકોણથી બે કે તેથી વધુ ગ્રહો એક સાથે નજીક દેખાય છે. એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ગ્રહો ખરેખર ક્યારેય એકબીજાની નજીક હોતા નથી. પ્લેનેટરી સોસાયટીનું કહેવું છે કે જ્યારે બે ગ્રહો પૃથ્વી પર કોઈ વ્યક્તિની સામે એક રેખામાં દેખાય છે, ત્યારે પણ તેઓ અંતરિક્ષમાં એકબીજાથી ઘણા દૂર હોય છે.
વાંચો: પુતિન ચીન સાથે શું કરવા જઈ રહ્યા છે? જિનપિંગને મળ્યા બાદ કહી મોટી વાત
યુનિવર્સિટી ઓફ નોર્થ ડાકોટાના ખગોળભૌતિકશાસ્ત્રી વેઇન બાર્કહાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રહ કેટલો નજીક દેખાઈ શકે છે તે સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત નથી. આવી કોઇ પણ વ્યાખ્યામાં “કોણીય અંશો”નો સમાવેશ થાય છે, જે ખગોળશાસ્ત્રીઓ આકાશમાં બે અવકાશી પદાર્થો વચ્ચેના સાચા અંતરને માપે છે તેવી જ રીતે.
વેસ્ટ ટેક્સાસ એ એન્ડ એમ યુનિવર્સિટીના ભૌતિકશાસ્ત્રના એસોસિએટ પ્રોફેસર ક્રિસ્ટોફર બેયર્ડે જણાવ્યું હતું કે, “જો તમે આકાશની જેમ 180 ડિગ્રી પહોળા પેચમાં એક લાઇનમાં આઠ ગ્રહોને ધ્યાનમાં લો છો, તો હવે પછીનો સમય 6 મે, 2492 ના રોજ થશે.”
કેલિફોર્નિયાના સેક્રેમેન્ટો પીકમાં આવેલી નેશનલ સોલાર ઓબ્ઝર્વેટરીની સુવિધા અનુસાર, છેલ્લે 1 જાન્યુઆરી, 1665ના રોજ 30 ડિગ્રીની અંદર આઠ ગ્રહોને એક જૂથમાં ગણવામાં આવ્યા હતા અને આગામી સમય 20 માર્ચ, 2673ના રોજ થશે.
મદન પાલ ધ્યાન દોરે છે કે વાસ્તવિકતામાં, પ્લેનેટરી એલાઇનમેન્ટ્સ પૃથ્વી પર કોઈ નોંધપાત્ર ભૌતિક અસર કરતી નથી. બાર્કહાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, ગોઠવણી દરમિયાન પૃથ્વી પર એક જ અસર થશે કે તમારા જીવનમાં આઠ ગ્રહોના એક સાથે આવવાની એક યાદગાર ક્ષણ આવશે. ભૂકંપ કે તેના જેવી કોઈ વસ્તુનું જોખમ નથી. ગ્રહોની કોઈપણ ગોઠવણીને કારણે, પૃથ્વીને જે ગુરુત્વાકર્ષણ બળનો અનુભવ થશે તેમાં જે ફેરફાર થશે તે ખૂબ જ નજીવો હશે.
3 જૂને એક સાથે જોવા મળશે 6 ગ્રહો
આગામી ગ્રહોની ગોઠવણી 3 જૂન, 2024 ના રોજ થશે. વહેલી સવારે છ ગ્રહો બુધ, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન આકાશમાં એક સાથે આવશે. તમે તમારી આંખોથી બુધ, મંગળ, ગુરુ અને શનિને જોઈ શકશો, પરંતુ નેપ્ચ્યુન અને યુરેનસને જોવા માટે તમારે દૂરબીન અથવા ઉચ્ચ-શક્તિ દૂરબીનની જરૂર પડશે.
3 જૂન, 2024 એ માત્ર એક સામાન્ય તારીખ છે જ્યારે આ દૃશ્ય વિશ્વભરના મોટાભાગના સ્થળોએ સારી રીતે જોવા મળશે. જો કે સ્થાન અનુસાર આ છ ગ્રહોને 27 મેથી 3 જૂન 2024 વચ્ચે એક સાથે જોઈ શકાય છે.
