ગુજરાત કોન્ફિડેન્શિયલ: ‘ઇન-ચાર્જ’ (કાર્યવાહક) વડાઓનો સિલસિલો,2016 થી 2018: ઇન-ચાર્જની હેટ્રિક

છેલ્લા ૧૩ વર્ષમાં, ગુજરાતે ઇન-ચાર્જ ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ (DGP) તરીકે ઓછામાં ઓછા પાંચ IPS અધિકારીઓનો કાર્યકાળ જોયો છે – જેમાં સૌથી છેલ્લે કે.એલ.એન. રાવ (KLN Rao) હતા. જેમણે છેલ્લા છ મહિના સુધી આ ચાર્જ સંભાળ્યો હતો. ત્યારબાદ ૧૯૯૩-બેચના અધિકારી જી. એસ. મલિકની પોલીસ દળના વડા (HoPF) તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

મુખ્ય વિગત: ઇન-ચાર્જ અધિકારીઓનો દોર

છેલ્લા ૧૩ વર્ષના ગાળામાં ગુજરાત રાજ્યે કાયમી પોલીસ વડાને બદલે ઓછામાં ઓછા પાંચ IPS અધિકારીઓને ‘ઇન-ચાર્જ‘ DGP તરીકે કામ કરતા જોયા છે. આ સિલસિલામાં સૌથી છેલ્લું નામ કે.એલ.એન. રાવ (KLN Rao) નું હતું, જેમણે ૬ મહિના સુધી આ વચગાળાનો ચાર્જ સંભાળ્યો હતો. ત્યારબાદ તાજેતરમાં ૧૯૯૩-બેચના સિનિયર IPS અધિકારી જી. એસ. મલિકની કાયમી ‘પોલીસ દળના વડા’ (HoPF – Head of Police Force) તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

વર્ષ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૬ સુધીની સ્થિતિ

• અમિતાભ પાઠક: વર્ષ ૨૦૧૩ માં તત્કાલીન કાયમી ડીજીપી અમિતાભ પાઠકનું ચાલુ ફરજ દરમિયાન અચાનક અવસાન થયું હતું.

• પ્રમોદ કુમાર (પ્રથમ ટર્મ): પાઠકના અવસાન બાદ વહીવટી તંત્ર ચલાવવા માટે પ્રમોદ કુમારને તત્કાલીન ‘ઇન-ચાર્જ’ ડીજીપી બનાવવામાં આવ્યા.

• પી. સી. ઠાકુર: એ જ વર્ષે (૨૦૧૩ માં) પી. સી. ઠાકુરને પૂર્ણ-સમયના (કાયમી) ડીજીપી બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ ૨૦૧૬ માં દિલ્હી ખાતે કેન્દ્ર સરકારમાં તેમની અચાનક બદલી (‘શંટ આઉટ’ – અણધારકી હકાલપટ્ટી) કરી દેવાઈ હતી.

૨૦૧૬ થી ૨૦૧૮: ઇન-ચાર્જની હેટ્રિક

પી. સી. ઠાકુરની વિદાય બાદ ગુજરાત પોલીસમાં સતત ‘ઇન-ચાર્જ’ વડાઓનો એક લાંબો દોર શરૂ થયો:

1. પી. પી. પાંડે (૨૦૧૬): ઠાકુર પછી પી. પી. પાંડેને ચાર્જ સોંપાયો. જોકે, ઇશરત જહાં કેસના વિવાદોને કારણે તેમની નિમણૂકને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી હતી, જેના લીધે એક વર્ષમાં તેમણે રાજીનામું આપવું પડ્યું.

2. ગીતા જોહરી (૨૦૧૭): પાંડેના રાજીનામા બાદ ગીતા જોહરીને ડિસેમ્બર ૨૦૧૭ સુધી વચગાળાના પોલીસ વડા બનાવાયા. તેઓ ગુજરાતના ઇતિહાસમાં આ સર્વોચ્ચ પદ સંભાળનારા પ્રથમ મહિલા અધિકારી બન્યા હતા.

3. પ્રમોદ કુમાર (બીજી ટર્મ – ૨૦૧૮): ગીતા જોહરી પછી ફરી એકવાર પ્રમોદ કુમારને ઇન-ચાર્જ બનાવાયા, જેઓ માર્ચ ૨૦૧૮ માં પોતાની નિવૃત્તિ સુધી આ પદ પર રહ્યા.

૨૦૧૮ થી ૨૦૨૫: કાયમી વડા અને એક્સ્ટેન્શન (મુદ્દત વધારો)

સતત ત્રણ ઇન-ચાર્જ અધિકારીઓ બદલાયા બાદ સરકાર પર કાયમી વડા નીમવાનું દબાણ વધ્યું હતું. પરિણામે, રાજ્યને સતત ત્રણ પૂર્ણ-સમયના (Full-time) પોલીસ વડા મળ્યા:

• શિવાનંદ ઝા (૨૦૧૮ થી ૨૦૨૦)

• આશિષ ભાટિયા (૨૦૨૦ થી ૨૦૨૩)

• વિકાસ સહાય (૨૦૨૩ થી ૨૦૨૫)

વિશેષ નોંધ: આ ત્રણેય કાયમી અધિકારીઓની ખાસિયત એ રહી કે સરકારે આ ત્રણેયના નિવૃત્તિના સમયગાળામાં વધારો કરીને (Extension આપીને) તેમનો કાર્યકાળ લંબાવ્યો હતો.

એકંદર અર્થઘટન (Conclusion)

આ અહેવાલ દર્શાવે છે કે ગુજરાતના ગૃહ વિભાગ અને સરકાર માટે IPS કેડરમાં સિનિયોરિટી, કોર્ટ મેટર્સ અને રાજકીય સમીકરણોને કારણે કાયમી DGPની પસંદગી કરવી હંમેશાથી પડકારજનક રહી છે. કાં તો સરકાર ‘ઇન-ચાર્જ’ અધિકારીઓથી ગાડું ગબડાવે છે, અને જો કાયમી અધિકારી મૂકે તો તેમને નિવૃત્તિ પછી પણ ‘એક્સ્ટેન્શન’ આપીને પદ પર જાળવી રાખવાનું વલણ ધરાવે છે.